Thứ Bảy, 25 tháng 2, 2017

về thi sĩ sao trên rừng [ie nguyễn đức sơn - 1937 - ] -- blog phan nguyên

 vthi sĩ  sao trên rng- nguyn đc sơn 


nguyễn đức sơn [18/11/ 1937 -       ]
bút danh: Sao Trên Rừng
biệt danh: Sơn Núi
(epaint by phan nguyên)


Nhà thơ Nguyễn đức Sơn sinh ngày 18 tháng 11 năm 1937 tại làng Dư khánh, tỉnh Ninh thuận. [nam Trung bộ]. Bắt đầu làm thơ với bút hiệu Sao Trên Rừng. Trước năm 1975, ngoài việc được gọi là một trong ba kỳ nhân của làng văn nghệ (Nguyễn Đức Sơn, Thế Phong, Phạm Công Thiện) ông còn được xem là một trong tứ trụ thi ca của miền Nam, ba người còn lại là Bùi GiángThanh Tâm Tuyền, Tô Thuỳ Yên.

Ông từng theo học Đại học Văn khoa Sài Gòn nhưng nửa chừng bỏ dở. Lý lịch trích ngang trong tập thơ Những bài tình đầu, ông viết: "Sống vô gia cư, chết vô địa táng..." và tuyên bố: "Nếu trường Đại học Văn khoa Sài gòn sản sinh ra được một nhà văn nhà thơ nổi tiếng tôi xin chịu chặt đầu."

Năm 1979, ông cùng gia đình chuyển lên ngọn đồi Phương bối, Lâm Đồng để... sống một cuộc sống thanh tịnh.

Hiện ông sống tại Phương bối, Bảo lộc, Lâm đồng, và nổi tiếng là lão thi sĩ vạn thông . (vì ông trồng một vạn cây thông) với biệt danh Sơn Núi .







Nguyễn đức Sơn năm 23 tuổi
1960











tác phẩm tiêu biểu/ truyện ngắn

Cát bụi mệt mỏi
tập truyện ngắn (An Tiêm 1968)









                    2
              Cái chuồng khỉ
       (tập truyện ngắn /An Tiêm xb, Saigon 1969)









3
Xóm chuồng ngựa
tập truyện ngắn (An Tiêm 1971)









4
Ngồi đợi ngoài hành lang 
chưa in













tập thơ:






5
Hoa cô độc
(Mặt Đất 1965)









6
Bọt nước
(Mặt Đất 1966)









7
Lời ru
(Mặt Đất 1966)









8
Đêm nguyệt động
(An Tiêm 1967)









9
Mộng du trên đỉnh mùa xuân
(An Tiêm 1972)









10
Tịnh khẩu
(An Tiêm 1973)









11
Du sỹ ca
(An Tiêm 1973)
















Gia đình

Năm 1967 Nguyễn đức Sơn lấy bà Nguyễn thị Phượng. Đám cưới cử hành tại Đại điện chùa Tây Tạng,thượng toạ Thích Trí Bổn, trụ trì chùa, cậu ruột của cô dâu Nguyễn thị Phượng đại diện nhà gái vừa là chủ hôn -- (Phượng mồ côi cha mẹ ở với cậu từ nhỏ)-- Đại đức Thích Thanh Tuệ, đại diện nhà trai, Đại đức Thích Nguyên Tánh (Phạm Công Thiện) và nhà văn Bửu Ý phụ rể.


ĐÁM CƯỚI
THI SĨ NGUYỄN ĐỨC SƠN

Nguyễn Miên Thảo
(viết theo trí nhớ)

Tình cờ tôi gặp nhà sư Nguyễn đức Vân ở quán cà phê Bông Giấy ,vui miệng tôi bảo với sư thời trẻ tôi có thời gian sống vơi bố Nguyễn đức Sơn hơn 1 năm ở chùa Tây Tạng Thủ dầu một/ [tỉnh]Bình dương. Sư Vân nghe vậy chuyễn ngay cách xưng hô gọi tôi bằng chú và tôi vẫn gọi sư Vân bằng thầy. Tôi kể cho Sư Vân nghe một số câu chuyện về bố anh thời trẻ, là những giai thoại có thật, trong đó có chuyện Đám cưới của bố mẹ anh: thi sĩ Nguyễn đức Sơn và chị Nguyễn thị Phượng.

Nguyễn đức Sơn là một người đầy cá tính mà nếu không hiểu thì tưởng là …khó tính.Tính cách của ông khác người, luôn mâu thuẫn với chính mình.Tôi nghĩ sự 'va chạm' nội tại đã đưa ông tới đỉnh điểm của sáng tạo trong tác phẩm của ông. Tâm địa ông thì rộng bao la nhưng hay… thù vặt; rất mê chủ nghĩa Cộng sản nhưng không ưa 'cách mạng', sẵn sàng chửi cả những người khen ngợi ông dù người khen rất thật tình và có nhân cách nhưng trong bụng Nguyễn đức Sơn thì sướng rơn. Tôi ví dụ một câu chuyện nhỏ: Sau khi tập thơ Những bài tình đầu ra đời, nhà văn Tam Ích, một nhà văn đứng đắn và nổi tiếng thời đó viết một bài phê bình khen thơ Nguyễn đức Sơn hết lời. Nguyễn đức Sơn viết một bức thư ngắn nhờ tôi đem về Sài Gòn trao tận tay nhà văn Tam Ích. Nội dung lá thư không phải là lời cám ơn mà vỏn vẹn một dòng chữ như sau : Bởi vì ông là nhà văn đứng đắn nên tôi không biết chửi ông như thế nào. Nhà văn Tam Ích nhận thư, không giận, lại viết thêm một bài ca ngợi Nguyễn đức Sơn là thiên tài, mặc dầu không nói ra nhưng tôi biết NđSơn sướng trong bụng lắm. Sướng không phải vì được khen mà vì có cớ để chửi người khác.

Tôi kém Nđ ơn 9 tuổi mà tính theo tuổi mụ năm nay tôi đã 64, quĩ thời gian sắp hết nên nảy ra ý định viết một số giai thoại độc đáo về NđSơn mà tôi từng biết, có gì sai; Sơn còn có thể bổ sung đính chính và còn kịp thời gian để …chửi. Nguyễn đức Vân cũng khuyến khích :”Chú viết đi”.

Tôi vào Sài gòn khoảng giữa thập niên năm 1960, thuê một phòng trọ ở khu Nguyễn Thông nối dài gần ga xe lửa. Một hôm vào khoảng 9 giờ sáng, một người đàn ông khoảng 30, áo quần chỉnh tề, thắt cà vạt, tay ôm một chồng sách trên 20 cuốn đến gõ cửa phòng tìm tôi (sau này tôi mới biết khi nào đi đâu NđSơn cũng thắt cà vạt. (vì trốn lính). Anh giới thiệu là Nguyễn đức Sơn và hỏi tôi có phải là Tụng không (Tụng là tên tục của tôi, chỉ những người thân mới biết), thì ra do Thái Ngọc San giới thiệu. NđSơn hỏi sơ tình hình ăn ở của tôi và bảo: Cậu cầm mấy cuốn sách đem bán ăn cơm tạm, ít hôm nữa moa lên đón cậu về Bình dương. Một tuần sau anh lên đón tôi thật. Thực ra tôi biết NđSơn từ trước, chỉ là chưa gặp mặt.Tôi biết anh khi tờ MẶT ĐẤT do anh chủ trương ra đời và tôi có gửi thơ nhưng chưa được đăng. Nguyễn đức Sơn sinh sống bằng nghề dạy Anh văn, đời sống rất đạm bạc bây giờ lại thêm một miệng ăn quả là vất vả. Nhà NđSơn khá rộng, không phên vách, bốn bề lộng gió, nằm trên đường Thích Quảng Đức, cách chùa 
Tây Tạng khoảng 300 mét. Ngôi nhà vừa là phòng học, thư viện vừa là nơi ăn ở. Học trò học với Sơn khá đông, nhưng cuối khoá học chỉ còn vài ba em nên cả hai thường đói. Chỉ cần không trả lời đúng câu hỏi hoặc làm sai bài tập là bị đuổi và đặc biệt học sinh bị đuổi được …trả lui tiền học phí đã đóng trước đó. Thế mà khoá nào học trò cũng đăng ký học rất đông. Cơm chùa thì không thiếu, cửa chùa thì rộng mở nhưng N Đ Sơn cấm tiệt không ăn cơm chùa vì đang thời gian 'tìm hiểu cô Phượng', cháu của hoà thượng Thích Trí Bổn. Và thế là chúng tôi trở thành những kẻ ăn trộm bất đắc dĩ và bảo đảm không bao giờ bị bắt. Ngày nào hết gạo mà hết gạo hầu như thường xuyên, Sơn rủ tôi đi dạo vườn chùa, muc đích là xem vị trí của những quả bí đao, bí ngô để chờ tối rình mò đi làm đạo chích.Thực ra hái đôi ba trái ban ngày ban mặt chẳng ai nói gì nhưng Sơn thích vậy. Bí đao hoặc bí ngô cứ rửa sạch, gọt vỏ và nấu nhừ, bỏ một chút muối và xúc ăn bằng bánh tráng. Những hôm có chút tiền Sơn đi chợ và làm đôi món ăn rất ngon, phổ biến là món xúp xương heo hầm cà rốt, khoai tây.

Cuộc tình của Nguyễn đức Sơn và cô học trò Nguyễn thị Phượng chín mùi khi nào thì quả tình tôi không hay biết. Một hôm vào khoảng giữa năm 1967, 1968 gì đó (tôi không nhớ chính xác), NđSơn nhờ tôi lên báo với thầy Thích Thanh Tuệ in gấp tập thơ Đêm Nguyệt Động, để kịp ngày đám cưới. Và khoảng mươi ngày sau, đám cưới Nguyễn đức Sơn –Nguyễn thị Phượng được tổ chức tại chùa Tây Tạng, Thủ dầu một, [tỉnh]Bình Dương.

Từ sáng sớm, môt chiếc xe con 4 chỗ ngồi đỗ trước nhà Nguyễn đức Sơn, Sơn trong bộ com- lê màu sẫm sang trọng, đầu húi cua đã chờ sẵn đón những người trên xe bước xuống, đó là Đại đức Thích Thanh Tuệ, chủ nhà xuất bản An Tiêm; Giáo sư, nhà văn Bửu Ý và đại đức Thích Nguyên Tánh.
( tức nhà thơ Phạm công Thiện), khoa trưởng Văn Khoa Đại học Vạn Hạnh. Khi biết tập thơ Đêm nguyệt động không in kịp , NđSơn chào đoàn nhà trai một câu chửi: “ Đ. mẹ…mẹ thầy, thầy có biết ngày này là ngày ngày trọng đại của tôi không?".  Thầy Thanh Tuệ cười trừ còn mọi người đã biết
 NđSơn là ai.

Đám cưới cử hành tại đại điện chùa Tây Tạng; thượng toạ Thích Trí Bổn, trụ trì chùa, cậu ruột của cô dâu Nguyễn thị Phượng đại diện nhà gái vừa là chủ hôn .(Phượng mồ côi cha mẹ ở với cậu từ nhỏ), Đại đức Thích Thanh Tuệ, đại diện nhà trai, Đại đức Thích Nguyên Tánh (Phạm Công Thiện) và nhà văn Bửu Ý phụ rể. Trong khi niệm hương lễ Phật,thượng toạ Thích Trí Bổn và đại đức Thích Thanh Tuệ quì phía trước, Sơn và Phượng quì phía sau, Sơn dùng miệng mum hết chân nhang, khi cắm nhang vào lư, ba cây nhang của Sơn lùn tịt, không giống ai. Khi qua làm lễ cáo tổ tiên, Sơn láy mắt với tôi, tôi nghĩ Sơn bày trò gì đây nhưng không nghĩ ra. Bàn dọn cỗ là loại bàn tròn bằng gỗ, mặt bàn rời đặt trên cái giá 4 chân hình chữ x, Sơn và Phượng quì trươc bàn cáo tổ tiên, lạy bốn lạy, Sơn lạy thêm một lạy, trồi người tới trước, khi đứng dậy, đầu đội vào cạnh bàn, cỗ bàn bị lật đổ không còn một món. Những người dự lễ cưới không ai không cười, trừ Bửu Ý.

Một tuần lễ sau đám cưới, tôi từ Sài Gòn về Bình dương thăm vợ chồng Nguyễn đức Sơn, vừa bước vào nhà tôi thấy Sơn cầm một con dao dí Phượng vào sát vách, Tôi kêu lên: "Sơn, làm gì vậy?" Sơn vứt dao, choàng vai tôi bước ra ngoài: " 'moa' muốn đo sự sợ hãi của Phượng như thế nào!"

Từ dạo đó tôi không còn gặp Nguyễn đức Sơn cho đến những ngày đầu tháng năm 1975, tôi gặp lại Sơn trong một ngôi chùa ở Gia Định .

N.M.T

(nguyenmienthao.blogspot.com)









Nguyễn đức Sơn & Nguyễn Thị Phượng











Làm được thơ hay, rồi thơ ấy gặp được người đọc thâm cảm nó, rồi người ấy lại viết cái cảm sâu của mình ra thành nhận định thuyết phục, sướng ơi Nguyễn Ðức Sơn! (TT)








thơ Nguyễn đức Sơn


Tập thứ nhất của Những bài tình đầu ra đời từ năm ngoái. Ðến cuối năm nay Những bài tình đầu đã in đến tập thứ ba, nhưng ít ai nói đến. Những tác phẩm ấy đều do “Mặt Ðất” xuất bản, mang ở bìa trước bìa sau đầy những lời tuyên bố kỳ quặc. Có phải vì mải chú ý tới những cái kỳ quặc ấy mà ít người kịp chú ý đến cái hay trong tác phẩm. Nếu quả vậy, thật đáng tiếc.

Bởi vì mặc dù bề ngoài Nguyễn đức Sơn có những điệu bộ lạ mắt, những quát tháo hung dữ, nhưng kỳ thực đó là người rất gần gũi chúng ta. Một người con trai mới lớn, bỡ ngỡ đối với thân xác mình, tha thiết mà rụt rè trong tình yêu, thèm muốn mà e ngại đối với người yêu; một người con trai mới lớn, rạo rực tưng bừng trước cuộc sống huy hoàng, mà đồng thời lặng người đau xót trước cái tịch liêu của mênh mông, cái hư ảo vô nghĩa của cuộc đời.

Nguyễn đức Sơn là như thế, có gì kỳ cục đâu. Ông trích hai câu của Huy Cận để lên đầu sách mình, rất thích hợp:

“một chiếc linh hồn nhỏ
mang mang thiên cổ sầu”

Thực ra, Nguyễn đức Sơn không những chỉ gặp Huy Cận. Cùng với Huy Cận, ông đã gặp mối “thiên cổ sầu”, ông xúc động vì những gì đã xúc động các thi sĩ từ muôn đời trước. Tuy nhiên trước một vài băn khoăn căn bản, mỗi thế hệ có một cách phản ứng riêng, một lối phát biểu riêng. Trần Tử Ngang, Lý Bạch v.v. cũng kêu than trước vũ trụ bao la, trước cuộc đời ngắn ngủi; nhưng phải đến Huy Cận, đến thời kỳ của cá nhân chủ nghĩa, con người bị lạc loài bơ vơ ngoài tập thể, tiếng kêu mới mang thêm nỗi run sợ khiếp hoảng. Từ Huy Cận đến Nguyễn đức Sơn không cách xa đến thế. Tuy vậy sự khác nhau cũng đã rõ rệt.

Chúng ta, những độc giả của hôm nay, chúng ta yêu Nguyễn đức Sơn vừa ở chỗ ông giống vừa ở chỗ ông khác với các thế hệ trước. Chỗ giống ấy làm cho lớp người này không đến nỗi ngẩn ngơ, tự thấy quái dị trước lịch sử; chỗ khác ấy làm nên cái thích thú riêng của những kẻ đồng cảnh hiểu nhau.
*

Trông thấy Nguyễn đức Sơn khoa trương về những tác phẩm 'ngợp mắt' của mình và xỉ vả tất cả những ai, “bất luận già hay trẻ, đực hay cái”, muốn lợi dụng tài năng mình, người ta tưởng tượng ông ngổ ngáo không ai bằng. Nhưng hãy đến gần một chút, sẽ thấy ông hiền lành dễ mến biết chừng nào. Con người ta chỉ làm bộ làm tịch lúc bình thường, chứ một khi có điều trọng đại xảy đến, lay động sâu xa, thì liền quên hết bộ tịch mà xuất lộ ngay chân tướng. Chuyện quan trọng trong đời có lẽ không gì hơn là cái chết của người thân và tình yêu của mình.

Tôi không biết sinh mệnh của thân mẫu Nguyễn đức Sơn có lần nào bị nguy ngập thực chăng (1) hay là ông chỉ mơ thấy mẹ qua đời mà những lời ông thốt ra chắc chắn ai nghe cũng phải cảm động. Toàn bài Mây trắng chỉ có câu:

“huyệt dài bóng xế lấp đời con”

là có dùng đến hình ảnh tu từ. Ngoài ra, toàn thị là giản dị hết sức, cũng giản dị như những tình cảm chân thành trên đời:

“hình bóng ngày xưa khuất núi rồi
còn đây khăn trắng vấn đầu thôi
còn đây một mảnh hồn đơn chiếc
như cánh chim côi bạt cuối trời.”

Những câu như thế tưởng ai cũng viết được: chẳng những không có gì cao kỳ, lại còn cũ kỹ, khuôn sáo. Nhưng truyền được nỗi bùi ngùi vào những lời tầm thường như thế thì phải là một xúc cảm thật chân thành mới truyền nổi.

Hàng ngày bước đi giữa phố phường ai nấy đều không ngớt chạm mặt người xa kẻ lạ, nhưng mấy ai phát giác được cái điều giản dị mà lạ lùng nầy:

“hờ hững bao người đâu phải mẹ”

Nguyễn Ðức Sơn đáng mến trong trường hợp đau xót ấy, mà còn đáng mến ngay cả khi ông yêu đương. Ðến cái tuổi mà mọi thiếu niên bắt đầu nghĩ về người bạn khác giống thì mỗi lần

“áo ai bay hở trên xe lửa”

Nguyễn đức Sơn cũng tưởng tượng xa xôi và mơ ước. Ông không giấu giếm gì hết về sự thèm muốn da thịt, cái da thịt đàn bà nó là một bí mật huyền diệu đối với anh con trai cỡ tuổi đó:

“tôi rất thèm và rất xốn xang
ước ao một phút cũng thiên đàng
trời hỡi từng đêm ôm gối lạnh
đã xốn xang càng thêm xốn xang.”

(Cảm Thương)

Lớn hơn nữa thì mỗi khi “xốn xang” như thế người ta sẽ không do dự gì cả, thế nhưng đối với các cậu dưới tuổi hai mươi mọi sự đều rắc rối;

“dù rất thèm và muốn biết qua
nhưng sẽ muôn đời tôi trốn xa
tôi nguyện làm một người độc nhất
hoàn toàn trong sạch cho đến già.”

(Cảm Thương)

Dĩ nhiên không bao giờ nên tin ở lời “nguyện” ấy. Khi mới bắt đầu yêu, mỗi anh con trai mỗi cô con gái đều là một người trong sạch độc nhất. Tất cả những trường hợp độc nhất ấy đều giống nhau, giống ở sở nguyện mà cũng giống luôn ở sự lỗi nguyện. Sự tất nhiên gì vẫn đến với mọi kẻ khác rồi cũng đến với Nguyễn Ðức Sơn, điều ấy không đáng trách. Ðáng chú ý chăng là nỗi luyến tiếc chân thành của ông đối với thời trong trắng đã mất: giới thiệu tập Cát bụi mệt mỏi ông ghi rằng đó là tập truyện ngắn đầu tiên 'viết trước khi trở thành đàn ông'. Thời buổi bây giờ đến con gái lắm người họ cũng không buồn ghi nhớ và không nhớ nổi họ thành đàn bà lúc nào, thế mà có anh con trai lấy cái ngày thành đàn ông làm ngày trọng đại thì có phải là ngoan không chứ.
*

Yêu người thì thèm thì muốn, người con trai ấy yêu đời cũng mãnh liệt, cũng nồng nàn dữ lắm.

Một buổi mai, trời đẹp, cây xanh, rừng xanh, một bầy nai kéo nhau đi ăn cỏ, có con nai mẹ:

“vú lê dài rung rinh rung rinh”
trước cảnh ấy:

“tôi bỗng thấy mạch đời bừng chảy
như nhựa xuân tràn lên đầu cành
rồi tôi thấy mạch đời đang chảy
ở trong tôi mà sao (2) mong manh.”

(Thanh Thản)

Khi say sưa, ngây ngất, không ai bằng ông:

“chiều êm hơn cả gió lùa
tôi ra cuối bãi tôi đùa với trăng
tay choàng lên với môi hằn
tôi mơn gió lả tôi măn vú đồi
có hương có nhạc trên trời
tóc tôi se gió mắt ngời ánh sao.”

(Trên Rừng Thưa)

Ðã lâu trong thơ văn chúng ta thiên nhiên lần lần mất chỗ. Một phần vì ai nấy dồn về đô thị, xa rời cỏ cây trăng sao, một phần vì các mối tương quan giữa người với người càng ngày càng gay gắt, choán hết đầu óc tâm trí ta, ta không còn mấy cơ hội xúc cảm trước tạo vật. Trăng, gió, núi, sông v.v... chỉ còn là những ký hiệu vô vị. Ở Nguyễn đức Sơn thì không như vậy. Thiên nhiên trong thơ ông là những cái gì cụ thể: con nai vú dài rung rinh, vài “chú dã tràng” bu quanh khi ông giả vờ chết trên bờ biển v.v. Ông nói rất nhiều đến sông mưa, biển hoang, cồn lạnh, nhất là đến cái bãi biển trên đó ông làm nhiều trò lạ, nhưng không bao giờ nói bằng giọng hờ hững; ông động đến cái gì là y như cảm quan ông tràn ngập vì cái ấy, từ đám mây bạc bay giữa trời trong lúc ông nằm giả chết trên cát mà cứ ngỡ mây phiêu phiêu kia đang đưa mình “về cõi tuyệt vời mai sau”, cho đến cái 'nắng rụng vô thường dưới khe' ở Dran.[ Đơn dương] Ông viết:

“... tôi về lắng cả buổi chiều
nghe chim ăn trái rụng đều như kinh
còn một mình hỏi một mình
có chăng hồn với dáng hình là hai
từng trưa nằm nghỉ đất dài
phiêu phiêu nhẹ cái hình hài bay lên”...

(Mang mang)

Mấy ai trong chúng ta giữa cuộc sống náo nhiệt ngày nay còn lắng nghe được một buổi chiều một buổi trưa như thế? Mà những buổi chiều buổi trưa kỳ diệu ấy ở đâu vậy? đến hồi nào vậy? Có lẽ chẳng ai bắt gặp. Nó là công trình dựng nên do một tâm hồn còn nhiều mật thiết với cuộc sống thiên nhiên. Nguyễn Ðức Sơn có lý khi ông nghĩ mình sẽ có thể đồng hoá với ngọn rêu với ánh nắng chiều. Ông có hy vọng trở về nguồn:

“mai tôi về nằm giữa rong rêu
tôi trải thân tôi xuống giữa chiều
sưởi nắng tà huy lên mái tóc
khi trời vang lạnh tiếng chim kêu
mai tôi về nằm giữa hoang liêu
tôi trải cô đơn xuống giữa chiều”...

(Mai tôi về)

Nguyễn Ðức Sơn mà trở về nguồn ông sẽ hoà tan vào vạn vật, óc tim ông sẽ “hoà vào một khối”, “hoà vào giữa mát lạnh rong rêu”, trong khi óc tim nhiều kẻ khác lúc tan rã bày ra ngổn ngang những bận bịu lung tung, những con toán, không hoà vào đâu được.

*

Càng nồng nàn thì càng thất vọng về cuộc sống: cái huy hoàng của nó thật ngắn ngủi và vô nghĩa. Những giác quan tinh nhậy đã xúc động vì cái tưng bừng náo nức ngụ trong một tiếng chim hót, một ánh nắng mai, những giác quan ấy cũng tinh nhậy trong việc cảm nhận ra cái vắng vẻ tịch liêu xung quanh kiếp sống.

Có lẽ những câu thơ hay nhất của Nguyễn Ðức Sơn là liên quan đến mối ám ảnh thường xuyên ấy. Nhớ Quách Thoại, ông tự hỏi:

“không biết từ đâu ta đến đây
mang mang trời thẳm đất xanh dầy
lớn lên mang nghiệp làm thi sĩ
sống điêu linh rồi chết đoạ đầy.”

(Hoài niệm)


Nhân nghĩ đến một người bạn thơ đã khuất, đến một cái chết, thì bâng khuâng như vậy cũng là lẽ thường. Ðàng này đang nằm trên bờ biển, thở ra hít vào thích thú, ông cũng chợt thẫn thờ:

“mai sau này chỗ tôi nằm
sao rơi lạnh lẽo âm thầm biển ru.”

(Một mình nằm thở đủ kiểu trên bờ biển)

Buồn thảm thật.

Một tâm hồn trót đã có lần chạm mặt với Hư Vô, thì bất cứ lúc nào, có duyên cớ hay không có duyên cớ chính đáng, đều có thể bị nó sừng sững hiện đến đe doạ, ngay cả khi đời chớm nở, ngay giữa hạnh phúc gia đình:

“tôi dòm đời, khi tuổi sắp hai mươi
thấy vắng tan hoang ngụt đất trời
cha mẹ anh em còn đông đủ
mình tôi sao mối sầu không nguôi

ngập ngừng chân bước con đường vắng
mây trắng bay lên oà đất trời
tôi cúi đầu nghe mình nhỏ lệ
biết chuyện gì rồi cũng buồn thôi.”

(Bọt nước)

“ngựa chùn bước gặp hoang sơ
tôi dừng chân thấy hư vô bủa đầy.”

(Tâm tư)

Trích dẫn câu này câu nọ là chuyện làm bất đắc dĩ và tai hại. Một câu thơ, một đoạn thơ, bị bứng ra khỏi toàn thể, khỏi cái không khí của nó, nó biến dạng, mất đi cái đặc sắc ngay. Chẳng qua trong khi biện luận chúng ta bị bắt buộc phải lôi ra dí tận mắt kẻ đối thoại những bằng chứng cụ thể để có thể nói: “Này, coi có quả không nào.” Những cái lôi ra đó phải xác thực, phải rõ ràng, nhưng không phải là cái tinh vi đẹp đẽ nhất. Thật ra cái mây trắng oà đất trời, cái hư vô bủa đầy, nó bàng bạc, tràn ngập khắp tác phẩm của Nguyễn Ðức Sơn, nó ngấm vào từng dòng chữ, từng lời thơ của ông. Vì vậy mà dù ông “một mình đuổi theo mây bạc bay trên biển”, ông “qua thung lũng cũ”, ông “lăn cù trên bờ biển”, ông nghe một “tiếng gà rừng gáy”, hay chỉ làm một cái việc đơn giản là khép cửa v.v., đó vẫn không phải là những chuyện tầm thường vu vơ: phía sau chúng lúc nào cũng rờn rợn cái Hư vô đe dọa. Những chuyện khép cửa, nghe gà... không phải để thuật lại cuộc sống thường nhật, mà gợi lên cái bao la hiu quạnh ngoài cuộc sống thường nhật. Thứ “mây trắng oà đất trời” ở đây nó mở rộng kích thước tâm hồn người thơ thành mênh mông.

Trước kia, có lần Huy Cận chia thi sĩ làm hai hạng: một hạng mô tả cuộc đời; một hạng nữa, tò mò hơn, không bằng lòng nhìn cuộc sống đã thành hình mà còn muốn dự biết đến công cuộc sáng tạo của Hoá công; nói cách khác, một hạng nhắp rượu thưởng thức ngon dở, còn một hạng nữa thì hé nhìn vào lò xem cái lúc hạt gạo đang lên men. Huy Cận tự xếp vào hạng sau và dĩ nhiên là lấy làm kiêu hãnh về sự tò mò của mình.

Sau cách mạng tháng tám 1945 trong văn học ta những thắc mắc siêu hình tiêu tan hết, bị quét một loạt như những bóng ma. Dân tộc nhào vô cuộc chiến tranh với Pháp, lao mình vào công việc gian lao, nguy hiểm, và quên hết những suy tư viễn vông. (Cũng như anh chàng Duy trong Con đường sángcủa Hoàng Ðạo, khi còn chơi bời trác táng, thấy đời mình thừa thãi, nghĩ ngợi vớ vẩn xa xôi, nhưng đến lúc bắt tay vào công việc xã hội liền thấy tâm hồn thanh thản hơn). Thế nhưng ở Huy Cận thì sự chuyển biến trong tâm tư chậm chạp lắm. Sau 1945 khá lâu, nghe một tiếng hát ru trong đêm vắng ông còn có cảm tưởng:

“Buồn sao như dạ héo hon,
Ðời nghe ú ớ hãy còn sơ khai.
Nghe đời đau quặn trong thai
Tiếng ru chan chứa đêm dài còn mang.”

(Tiếng ru em)

Ngày nay tình hình xứ sở rắc rối không kém hai mươi năm trước, thế hệ này bận rộn không kém thế hệ Huy Cận. Thế mà Nguyễn đức Sơn cũng lại cảm thấy “hư vô bủa đầy”.

Dầu sao, có lẽ lúc nào cũng có kẻ cúi đầu xuống công việc, và có kẻ nghểnh đầu lên khỏi công việc.
*

Lại vừa nhắc tới Huy Cận nữa! Chúng ta có vẻ chú ý quá nhiều đến chỗ giống nhau giữa Nguyễn Ðức Sơn và các lớp người trước. Thực ra, không ai có bản sắc riêng rõ rệt, có cá tính mạnh mẽ bằng ông. Bản sắc và cá tính có nhiều dính líu đến thời đại này.

(...)

Nguyễn đức Sơn (...) điềm nhiên giản dị (...) biết bao:

“đầu tiên tôi thở cái phào
bao nhiêu phiền não như trào ra theo
nín hơi tôi thở cái phèo
bao nhiêu mộng ảo bay vèo hư không”...

(Một mình nằm thở đủ kiểu trên bờ biển)

Cứ thế ông thở “đủ kiểu”. Rồi qua một bài thơ khác ông lại “khoái trí nằm thở nữa”.

(...) Trong thơ ta đã mấy ai nghe những tiếng thở cái phào cái phèo ngang tàng như vậy? (Nhất là đọc cho đến hết bài “thở đủ kiểu” ta giật mình thấy không phải đó là cái ngông vô cớ, ta không ngờ những hơi thở ấy lại đưa ta đi xa đến thế).

(...)

Tất cả những cái ấy cho thấy lớp người trước trong những lúc muốn làm ra quái dị nhất vẫn không quái dị bằng lớp người “hôm nay”, và ngay khi muốn tỏ ra quái dị các thi sĩ trước vẫn hướng về cái thanh nhã, còn các thi sĩ hôm nay không hề kiêng kị tục tĩu. Bích Khê có lần nói tới cái “sự thực trần truồng nằm giữa háng”, nhưng sự thực đó được Bích Khê tô vẽ thành ngọc thành ngà thành hương thành tuyết, nên dẫu nó nằm ở đâu nó cũng hoá ra một bửu vật cao quí.

Hoặc lên trời, lên trăng, lên một tinh cầu giá lạnh nào đó, hoặc tắm trăng, hoặc đòi hỏi thứ nhan sắc lên hương, thứ sự thực tuyết điểm v.v. đều là không chịu cái thực tại quanh mình, mơ ước vượt thoát lên khỏi cái thực tại ấy. Mặt khác, thở cái phào cái phèo, lăn cù, vọc c...v.v... cũng là một thái độ bất cần, không bằng lòng thực tại. Nhưng một bên ước mơ thoát ly có tính cách lãng mạn, một bên là sự hục hặc vùng vằng, cộc cằn, thô tục .

Nguyễn Ðức Sơn không hục hặc một mình. Xung quanh ông, một thế hệ cũng làm như ông (...) Cuộc sống ngày nay, nhất là ở đô thị, quá phiền toái, quá chặt chẽ, kỹ luật, khiến con người ta bực bội, cáu kỉnh, phản ứng mãnh liệt, quá đà.

Dĩ nhiên ta nêu lên những cái ấy không phải như là những ưu điểm, càng không phải là những ưu điểm về thơ. “Lăn cù” cũng vậy, mà ngắm nghía “sự thực” cũng vậy: thi ca không vì đó mà thêm hay. Nêu lên là để cảm thông nét tâm trạng của một thời, để cho người đứng ngoài cảnh ngộ dẫu không tán thành cũng chỉ mỉm cười mà không đến nỗi chê trách.
*

Kể ra làm thơ không phải chỉ nhằm mục đích cho có được bài hay. Sáng tác vì thế thôi thì “cơm gạo” quá. Làm như vậy quả đáng gọi là sản xuất: sản xuất tác phẩm.

Viết, hay vẽ, hay đàn hát v.v., đành là để tạo ra một hình thức đẹp, nhưng trước hết là vì muốn biểu hiện một tâm trạng, muốn thoát ra ngoài một chứa đựng gì trong lòng. Hai ý định có khi không gặp nhau. Có những hình thức đẹp mà không chứa đựng. Lại có những trường hợp mà cái chứa đựng phong phú không tìm được hình thức thích nghi. Riêng về chuyện bực dọc trước nếp sống ngày nay, có lẽ Nguyễn đức Sơn của chúng ta không phải táo tợn hơn hết đâu. Trên các tạp chí, trên những tác phẩm xuất bản năm bảy năm nay, thiếu gì quái dị được bày ra. Kẻ thưởng thức không phải ai nấy đều hẹp hòi không chấp nhận được những quái dị đó; có điều đáng tiếc là ít khi nó gặp được một hình thức biểu hiện đẹp đẽ.

Bởi vì dù để diễn tả sự phẫn nộ, cuồng loạn, cách diễn tả cũng phải vâng theo một kỹ luật, cái kỹ luật tự nó tìm ra. Không thế không thành được nghệ thuật, dù là nghệ thuật điên loạn. Vứt màu loạn xị lên khung vải là một hoạt động có thể rất bổ ích đối với nghệ sĩ nhưng rốt cuộc không đưa tới thành công nghệ thuật nào. Bước nhảy twist có loạn tới đâu cũng không phải là thứ bước chân vô kỷ luật chen nhau chỗ chợ trời. Những hò hét, những inh ỏi của nhạcjazz không giống tiếng đấu khẩu ngoài công lộ; nó vẫn có tiết điệu riêng của nó. Nghệ phẩm nào dù có cốt giải toả một ẩn ức, đồng thời cũng phải thỏa mãn nhu cầu thẩm mỹ.

Ở xứ ta, sau ngày đình chiến 1954, giới văn nghệ bị phân hoá rõ rệt. Các thi sĩ cao niên có khuynh hướng ỷ lại vào kỹ thuật, mài dũa nên những công trình khéo léo mà ít sinh khí. Trái lại, lớp trẻ mang những tình cảm sôi nổi, mà thường khi chưa kịp tìm ra cách thể hiện, cho nên tiếng hò hét rầm rộ của họ thừa huyên náo, thừa sức gây ngạc nhiên, bắt buộc ai nấy phải chú ý, nhưng rồi không mấy ai thưởng thức, vì nó chưa có cái đẹp, đức tính thiết yếu của nghệ phẩm. Phải chăng vì vậy mà một thời kỳ dồi dào xúc động như thời kỳ này lại cứ bị kêu là nghèo về sáng tác?

Nguyễn đức Sơn thuộc lớp trẻ, rất trẻ. Nhưng ông không quá bận tâm về những bực dọc ray rứt của mình đến nỗi cẩu thả trong kỹ thuật thể hiện. Trái lại, bút pháp của ông tài tình có lẽ không kém các bậc đàn anh lão luyện. Ðọc đi đọc lại bài Ðau đớn (ở tập Bọt nước), ta bị mê hoặc vì cái tác dụng ma quái của những câu thơ lặp nhau, thoăn thoắt tiếp nối nhau, lướt tới không ngừng như nước chảy sông trôi. Không cần biết có câu nào xuất sắc, có ý tưởng nào thâm trầm hay cao siêu, cũng không kịp dừng lại đển phân tích những chi tiết ấy, người đọc cứ đọc lên là bị lôi cuốn ngay, triền miên trong niềm đau dằng dặc, người đọc cứ việc tự phó thác vào cái nhịp điệu lạ lùng của bài thơ, rồi tự nhiên nhận thấy sức tác động dị thường của nó.

Ðây đó trong tác phẩm, chúng ta có nhiều dịp sững sờ trước một mỹ quan mới mẻ như thế.
*


Nguyễn Ðức Sơn có những ý tưởng cắc cớ:

“nhiều khi đợi nắng chiều tan
tôi mông lung nghĩ theo làn mây trôi
ngày kia nếu ở trên đời
cha tôi không cưới mẹ tôi bây giờ
sinh ra tôi có làm thơ
để điêu linh vẫn như chờ riêng thôi
những đêm sao sáng đầy trời
bỗng nhiên tôi khóc trên đồi hư không.”

(Hồi tưởng)

“Nếu” mà xảy ra cái điều tai hại nọ khiến trên đời không có thơ Nguyễn đức Sơn, thì đối với “trời đất mang mang” chắc chắn là chuyện không đáng kể. Nhưng với chúng ta, hàng ngày vẫn khao khát mằn mò tìm văn thơ để đọc, thoả mãn thêm một thứ nhu cầu của một kiếp nhân sinh vốn đã mang nhiều hệ lụy, đối với chúng ta sự vắng thiếu ông sẽ là một thiệt thòi đáng kể. Bởi vậy mà mặc dù ông đe dọa, cấm đoán cả việc phê bình, sau khi đọc mấy tập thơ ông tôi vẫn đánh liều bày tỏ nỗi sung sướng của mình.

Làm thơ là chuyện muôn vàn khổ đau. Khen thơ, nếu có tự chuốc lấy ít nhiều nguy hiểm, đã sao!


(Tạp chí Bách Khoa, SG, số 238, ra ngày 1-12-1966.
In trong bộ Văn học Miền Nam của Võ Phiến.)



______________
(1) Có chỗ ông viết: “cha mẹ anh em còn đông đủ” (Bọt Nước).
(2) “Mà sao”, hay “sao mà”

võ phiến

(blog phan nguyên)



Thứ Sáu, 24 tháng 2, 2017

tưởng niệm 10 năm linh mục văn sĩ nguyễn ngọc lan qua đời [26- 2- 2007 -- 26- 2- 2017)

tưởng niệm 10 năm linh mục -văn sĩ nguyễn ngọc lan qua đời [26- 2- 2007-- 26- 2- 2017]   --  (bài đăng lại)


                                      mt đovăn viết v
                            linmvăn sĩ nguynglan
                                                           thế phong

                                            linh mục văn sĩ nguyễn ngọc lan  [1930- saigon 2007]
                                                         + Thanh Vân ( vợ, chuyên viết truyện thiếu nhi)linh mục Chân Tín
                                                                        (ảnh: courtesy of nguyễn ngọc giao/ france)


      (...)

    Hànội  chưa có nhiều nhà cao tầng chọc trời như bây giờ -- hình như tôi chỉ nhìn thấy 2 tòa nhà to đùng; một cái là trụ sở Ủy ban nhân dân thành phố, cái kia xây theo kiểu lô-cốt cuối phố Đinh tiên Hoàng, cạnh dốc lên hàng Đào -- xe ô-tô ít hơn xe gắn máy; và, xe gắn máy lại rất ít, so với xe đạp, nhiều nhất, xích- lô đạp.

    Thấy khách lạ gọi, là í-ới mời lên xe dạo phố phường,
    "Chú Hai ở ở Sài gòn mới ra ư, nếu thích tươi mát, thích 'cà- phêôm'; có ngay phục vụ,c hú muốn gì có thứ đó tất-tần- tật-- nhưng với điều kiện cần và đủ 'đầu tiên' là 'tiền đâu' -- có nhiều mới đạt đỉnh cáo sảng khoái."

    Lần đầu được nghe anh xích-lô trạc 30 ngoài, để ria mép, ăn nói liến thoắng, tí-ti láu cá, ti-ti manh mún, tí-tu sành đời, tí- ti trình độ, tí- ti dạy đời, tí- ti khoa trương ... lại có tí-ti la-mua, tí-ti la- hen kiểu Trần Dần; lúc trẻ kiêu ngạo, phê thơ tập thơ Việt bắc/ Tố Hữu vung vít; (*) kết cuộc chẳng ăn cái giải rút gì, chỉ rước bại hoại theo sau.
    ---
     * Un peu: tí- ti -- l' amour: tình yêu -- la haine:  thù hận  ( tiếng pháp) (Bt) 

    Giả thiết thôi nhé, chàng xích-lô ba-hoa, gặp tổng biên tập Nguyễn ngọc Lan, tạp chí Đứng dậy sớm hơn -- hồi đất nước mới thống nhất-- anh ta sẽ giúp tác giả khỏi mất chức, vẫn có thiên phóng sự người thật việc thật về Hànội, khoảng cuối 1975 đầu năm 1976.

     Nhớ lại thời đó ở Saigon, 3 bố con tôi đi Đà lạt thăm ngoại -- mừng húm khi có trong tay Giấy đi đường -- phải ra đường , nằm vật vã tại bến đỗ Lê hồng Phong, chờ số thứ tự mua vé xe đò.  Có một vị khách Tân-gia-ba (*) nói cho nghe,
     ---
      tânmớigia: nhà - ba: 30/4 -- trước 1975, báo chí miền Nam phiên âm Singapore sang tiếng việt là  Tân-gia-ba ; hoặc Indonesia là Nam dương, Malaysia : Mã lai, Skri Lanca: Tích lan, Afganistan là A-phú hãn ...  v.v.   Ở đây ' khách Tân-gia-ba' có nghĩa 'bóng' người miền Bắc vô Nam sau 30-4-1975.' (Bt)

    " Chú Hai ơi, biết vua Hùng vương là ai không nhỉ ? Vua Hùng nếu có sống lại được muốn về Phong châu, thì cũng giống con cháu bây giờ thôi; đi dường phải được ủy ban nhân dân cấp phép đi dường thôi.  Và; chẳng biết kẻ sĩ nhát gan nào giấu mặt đã tỉ tê ngâm nga,
                                           Hùng vương tựa gốc bồ đề
                                           Chờ xin giấy phép để về Phong châu
                                           Trời mây ảm đạm một mầu..."
                                                (còn 3 câu sau tôi quên tịt)

     Lúc đó, nhà báo cỡ tổng Lan mới được đi đây đó bằng máy bay, cùng phái đoàn miền Nam ra tham quan thủ đô khi ấy, là số 1.

      Trong lúc mọi quan chức ăn, ngủ, họp hành theo lệnh trưởng đoàn; thi, cựu linh mục dòng chúa Cứu thế, vốn có máu dân chủ truyền thống phương tây; thích làm theo ý
 riêng, tách đoàn lẻn vào chợ Đồng xuân-Bắc qua 'thăm dân cho biết sự tình'.

     Về lại Sài gòn, viết ngay 'cái gì nhìn thấy tận mắt, nghe được tận tai, cảm được từ bộ óc bén nhạy + thêm suy nghĩ riêng; đều được viết ra giấy trắng mực đen, công bố huỵch-toẹt.' 

      bài phóng sư của tổng biên tập Đứng dậy (*) chỉ sống được vài hôm; dư luận xôn xao, bàn tán ồn ào -- sếp Quân quản Saigon- Chợ lớn, bèn lệnh hạ ngay bảng hiệu; cất chức tổng biên tập Nguyễn ngọc Lan báo Đứng dậy tức thời; chuyển sang 'làm thinh' ở báo Ngồi xuống.
     ---
       * ông Trần bạch Đằng cho phép nhật báo Tia sáng (Ngô công Đức ) Đứng dậy (Nguyễn ngọc Lan)  xuất bản, phát hành ở miền Nam , sau 30/4/ 1975. Sau đó, ở Hànội,  ông Lê đức Thọ ra lệnh đóng cửa 2 tờ báo ' hữu khuynh'; và, cũng hình như ' uy tín ông Trần bạch Đằng bị  giảm sút từ đấy'(?)
(Bt).
    


                                                              ***
    Có một buổi sáng, cùng Ý Nhi, Hoàng Vũ Đông Sơn. nhà báo Nguyễn quốc Thái và tôi đến viếng mẹ vợ lão niên qua đời.

   Thâm tâm, có mục đích sự giải hòa sự bất đồng giữa nhà báo X... ( tạm gọi vậy) từng biên tập viên báo Đứng dậy -- thì cựu tổng Lan bắt tay X... rất hờ hững; giữ vững quan điểm 'kẻ hại ta không thể là người ngoài' -- rồi nhắc khéo tôi,
    " lần sau ông  đến,  nhớ đừng cho X... bám theo ..." 

   kể cả trước khi nhắm mắt; cựu tổng Nguyễn ngọc Lan vẫn không quên dặn vợ,
    " hãy đóng nắp quan tài lại, khi nhìn thấy bản mặt tên X.. đến."

                                                                  ***
                                               trái qua, người thứ 2:
                                     mục sư  lê quốc chánh (vét tông- đen, đeo kính) [ 1938-  ] 
                                                             chủ tọa hội thánh báp tít ân điển saigon

                                                                          
'

                                                     'chủ nhật hồng trong mùa tím'/ nguyễn ngọc lan  
                                                               in lụa mà đẹp như offset, chỉ dân trong nghề 
                                                                   mới biết đâu là sách in lụa thôi..."
                                                                            
  
    Lại có một buổi tối  vào năm 2000, cựu tổng biên tập Lan ngồi sau xe gắn máy tôi lái, 2 tay chàng ôm thật chặt; khi tôi phóng vù vù quanh kênh Nhiêu lộc (quận 1, nhà tôi) sang quận Phú nhuận; rồi 2 chúng tôi lẻn vào cửa sau, 4 mắt láo liên, như kẻ trộm sợ công an theo dõi. 

    Tôi đưa tay thọc vào ô vuông cửa sắt; gạt chốt cửa, bước vào trong nhà thờ Báp tít , rất quen thuộc như chủ vậy. 

    Gặp thanh niên, tên Thục, cậu trao ngay  một bó sách, đâu chừng mươi cuốn'Chủ nhật hồng trong mùa tím'; tôi chuyển cho chàng Lan , tác giả ôm vào nách; cả 2 thoát ra ngay cửa sau Hội thánh Báp- tít Ân- điển, phiá đường Lê đình Chính, ra đại  lộ Nguyễn văn Trỗi. Vẫn nhìn  láo liên, hình như không có cái đuôi nào bám theo, thì phải?

    " ... ông ơi, con trai ông mục sư  Lê quốc Chánh can đảm có thừa, dám nhận in thuê hàng nghìn cuốn, mang danh nghĩa nxb Tin Paris.  Ông nhắn cậu Thục chở số sách còn lại thẳng về địa chỉ  ... đường Tân phước, phường 6, quận 10 nhé.  Có gì; tôi chịu trách nhiệm hết. Sách mình viết về tôn giáo, xã hội; 'chẳng phạm qui, phạm kiếc con mẹ gì'; chẳng có gì sợ.  Sách in đẹp như in 'offset', bìa họa sĩ Đinh Cường lên đủ 'matières'; chỉ dân trong nghề, như công an chẳng hạn, mới biết cách phân biệt đâu là sách in lụa thôi; ấy là, phải đưa sách lên mũi ngửi được mùi'dầu hôi '[dầu hỏa] mới phát hiện được là 'in lụa' thôi..." -- chàng cựu tổng Lan nói với tôi. 


                                                            ***

   Và, một đêm sau cùng ; cuối tháng 2/ 2006, đôi mắt tinh anh kia khép lại; giọng nói hào sảng tắt tiếng; Chúa giơ đôi tay bồng ẵm tôi tớ Ngài về chốn vĩnh hằng' ở trên Trời'.  

    Một rừng bè bạn; kẻ yêu, người ghét; kẻ bạn, người thù, kẻ buồn thật lòng, kẻ lau nước mắt cá sấu -- có vị khóc kẻ qua đời đâu đó dăm, bẩy câu; còn lại, chỉ  kể lể về bản thân mình, dài như rễ rau muống . 

 'Đời 'c' est la vie;' phải có mặt trái, hệt tấm huy chương vậy --  có phải vậy không, chàng cựu tổng Lan ?" 
  
    "  Ngày mai đưa tang, anh có đi tiễn anh Lan không ?"  Hôm ấy cha Ý,  cha xứ nhà thờ Vinh sơn đọc điếu tang đấy ..." -- cô Nguyễn thị Chiên (cựu nhân viên báo Đứng dậy, nguyên Cửa hàng trưởng Nhà sách 62 Lê Lợi) nói vậy. 

     Quay lại ; thấy mắt cô Chiên đỏ hoe, đầu chít khăn tang; đưa mảnh giấy trắng nhỏ, có 4 câu:

                                   Một mai đến tận đường cùng
                                   Hỏi chiều sương xuống hỏi sương hỏi chiều
                                   Bao nhiêu lòng kể là nhiều
                                   Thập hình ngả bóng càng chiều càng xa.
                                          THƠ/  NGUYỄN NGỌC LAN

      " bài thơ cuối đời anh Lan đấy, anh Phong ạ !"

       (...)

        thế phong
                                            ( tr. 139- 144  5000 KM XUYÊN VIẾT/ THẾ PHONG

                                                                      Chi nhánh nxb Thanh niên tại tp HCM cấp phép từ năm  2007, giao cho 
                                                                Doanh nghiệp X...  ở tp. HCM, chưa phát hành.)

                                                     ảnh hàng trên cùng, trái qua : 
                                                                                    nữ văn sĩ trần thị bông giấy nữ thi sĩ ý nhi 
                                                                                    + lê duyên (cựu biên tập viên nxb văn nghệ tp. hcm)
                                                 ảnh hàng thứ 2 (lớn) :
                                                                                     linh mục văn sĩ nguyễn ngọc lan ( ngòai cùng bên trái).

                                                                            ảnh hàng cuối cùng  (nhỏ):
                                                                                     thế phong ( ảnh chụp trong động Phong nha/ Quảng bình)

                                                                                         

                                  vài dòng tiểu sử nguyễn ngọc lan
                       
                       -  sinh ngày 14/7/ 1930, mất ngày 26/2/ 2007 tại phường 6, quận 10 saigon ( nay tp. hcm)
                       -  thụ phong linh mục thuộc dòng chúa Cứu thế, năm 1957
                       - 1959 được cử đi du học tại Paris,  
                       -  tiến sĩ triết học đại học Sorbonne (Paris)
                       - 1966 về nước,  giáo sư đại học Huế, Đại học Văn khoa Saigon 
                       -  cộng tác với tạp chí Trình bày ( Thế Nguyên chủ nhiệm), môt số tác phẩm do nxb                                                                 Trình bày xuất bản
                      -   chủ bút tạp chí Đối diện ( linh mục Chân Tín chủ nhiệm) - tạp chí Đứng dậy (sau 30/4/ 1975)
                      -   viết bài, cộng tác với nhật báo Tin sáng ( Ngô công Đức chủ nhiệm) ở đây, quen biết với nữ
                             nhà báo Huỳnh Thanh Vân.
                       -  1976 cưới vợ, nhà báo nữ Huỳnh Thanh Vân -- trước đó,  gửi thư  sang Rô ma xin hoàn tục.
                              (thư gửi Tòa thánh La mã được in  lại trong tác phẩm Nhật ký Nguyễn ngọc Lan.)
                        -  sau  khi tạp chí Đứng dậy bị đóng cửa, có một thời gian bị quản thúc tại gia,
                              (phường 6, quận 10, tp HCM ) vì tranh đấu cho nhân quyền, tự do ngôn luận. 
                         - qua đời vì bệnh phổi , ngày 26/2/ 2007, trong khi con gái duy nhất Nguyễn ngọc Lan Chi
                              đang du học tại Paris.

                                                                tác phẩm tiêu biểu
         
                          - NHẬT KÝ NGUYỄN NGỌC LAN (3 tập) 
                             Nhật ký NGUYỄN NGỌC LAN  1988 -- Nhật ký NGUYỄN NGỌC LAN 1989- 1990 
                              - Nhật ký NGUYỄN NGỌC LAN 1990-1991. 
                             (nxb Tin .(Paris)
                          - Nước ta còn đó (Đối diện xb, Saigon 1973)
                          - Hẹn thắp lên (Trình bày hải ngoại, 2000)
                          - Chủ nhật hồng trong mùa tím (nxb Tin, Paris 1997)
                          - NHẬT KÝ NGUYỄN NGỌC LAN / nhìn từ phía người đọc trong nước
                               NGUYỄN VĂN TRUNG viết sau 1975 (bản thảo hạn chế ) -- ( đã post trên Blog Thế Phong)
                                v.v ...