Thứ Bảy, ngày 10 tháng 12 năm 2016

về cái chết 'tức tưởi' thi sĩ quách thoại [1929- 1957] / bài viết: trịnh thanh thủy -- https://vietbao.com/

tựa chính,'nghi vấn về cái chết của quách thoại'
https://vietbao/com


                                      v cái chết 'tc tưi'
                      thi sĩ quách thoi 
                                                  bài viết: trịnh thanh thủy






 trên xuống , 1) - hàn mặc tử + quách thoại, cuộc đời
 rướm máu- nhà thơ siêu thoát/ thế phong  (tái bản--saigon, 1965)
 2)- giữa lòng cuộc đời/ quách thoại  (đoàn tường in ấn sau khi  em qua đời)
3) - chân dung ảnh quách thoại  [1929- saigon 1957)
   4) - quách thoại qua nét phác họa ngọc dũng)

( ảnh+ bìa sách được chụp lại trên internet)
 
Đối với những người đã từng quen biết Quách Thoại; và đọc thơ, cũng như những bài viết về ông; thì, ai cũng hiểu ông chết trong nghèo đói, bệnh tật, cô đơn, thất tình, thất chí.   Tôi là hậu bối; đọc thơ + các bài viết về cuộc đời, cái chết của ông, chạnh lòng niềm mến yêu + thương cảm. 

 Tuy nhiên; khi đọc nhiều, óc tôi bỗng nảy ra một nghi vấn về cái chết của Quách Thoại.  

Sự thật; thì 29 năm trước, ông đã chết như thế nào?

Nhắc đến Quách Thoại, một nhà thơ tài hoa chỉ góp mặt với cuộc đời chỉ vỏn vẹn 27 năm; đã là một thời gian ngắn ngủi.

  Thi sĩ Đỗ quý Toàn từng có lần gọi 'Quách Thoại là một thiên tài của nước tôi' -- khi ông viết trên nhật báo Báo Đen tại Sài gòn.(1970.) 

Trong một bài viết của Mặc Lâm (đài RFA), với tựa [bài] 'Quách Thoại, nhà thơ tranh đấu đầu tiên của Việt nam':

"... với bài thơ 'Phạm văn Thông' làm người đọc sởn óc + ám ảnh rất lâu; bởi sự tàn bạo vô nhân của cách giết người, không cần vũ khí' chôn sống'.  ... (*) Chôn sống địa chủ; và chôn sống nhiều thứ khác; trong đó có cả một nền văn hóa.  Phạm văn Thông không là ai cả, nó đại diện cho bất cứ người Việtnam nào.  Phạm văn Thông không hẳn là một cái tên, nó có thể biểu tượng cho niều thứ; trong đó cả chủ nghĩa tư bản; mà chế độ cộng sản một thời, từng ao ước phải chôn sống nó.
---
* - tạm lược một số chữ; có thể ít , hoặc nhiều. (Bt)

'Anh thấy không
hai chân nó trồi lên mặt đất
Kìa, giữa khoảng đồng không
Lúc người ta bắt nó ngoài đồng
Thì nó vẫn còn sống
Đến khi nhận đấu nó xuống
Thì nó vẫn còn sống
Anh có nhớ không
Khi người ta lấp đất rồi
Thì nó vẫn còn sống
Anh có hiểu không
Khi người ta chôn nó rồi
Thì nó vẫn còn sống
Nó vùng nó vằng
Nó nghe nó ngửi
Nó nhai nó nuốt
Toàn đất là đất
Kìa nó cử động
Ngo ngoe 2 chân không
Tôi tưởng còn nghe tiếng nó rống
Giữa khoảng ruộng đất im lìm đồng không
"Tôi tên Phạm văn Thông ...
tôi không, tôi không, tôi không ..."
"Mặc kệ nó.  Cứ nhận đầu chôn sống!
đồ lũ bay Việt gian cả giống."
cứ nhận đầu chôn sống!
Thì nó vẫn còn sống!
 Phạm văn Thông! '

Từ ngày Quách Thoại mất đến giờ; đã có nhiều bài viết, phân tích+ ngợi khen thơ ông; cũng như cái chết đã từng gây nhiều sóng gió trên văn đàn: Mai Thảo, Thanh Tâm Tuyền, Trần thanh Hiệp, Thế Phong, Viên Linh, Thích nhất Hạnh, Trần tuấn Kiệt, Nguyễn mạnh Trinh v.v. ... (*) -- đều nhắc nhớ đến ông một cách gián tiếp, [hoặc] trực tiếp.
---
*  " ... nhà văn Thế Phong trong 'Hàn Mặc Tử -- Quách Thoại: cuộc đời rướm máu, nhà thơ siêu thoát -- có nhận xét: "  Thơ ông[ Quách thoại] có mạch sống của lề lối cảm nghĩ độc đáo, nhạc điệu tân kỳ, hồn thơ truyền cảm.  Tình yêu đất nước, tình yêu đồng loại; cả 2 hòa đồng, tìm vẻ đẹp  cho triết lý nhân sinh tiến bộ.  Có thể nói là một loại thơ triết học của Tchernychevski.('égoisme raisonable').   Ở [Quách] Thoại tuy cuộc sống vô vàn cay cực; bệnh lao hành hạ, sinh kế eo sèo, lý tưởng chưa giải nghiã [được] rộng lớn.  Tác giả chưa bao giờ thỏa mãn; nên tâm trạng luôn bị ray rứt.  Cuộc sống vật chất khổ não; cuộc sống tinh thấn khắc khoải -- nhưng Quách Thoại 'khóc mình hơn là khóc thời thế.  Khóc mình bao giờ cũng bình thản; và coi thường cuộc sống nghèo khổ hàng ngày'. Thế Phong là một người bạn thân; và, cũng là người sinh hoạt chung văn học với Quách Thoại; theo tôi những điều ông nhận xét có nhiều điều kiện 
khả tín  ..."              --  ( Nhị Linh/ Thời Báo --The Vietnamese newspaper.)


Tôi tra cứu từng bài viết, tôi thấy hình như thông tin về cái chết của ông [Quách Thoại]; trong mỗi bài viết được nhắc đến có nhiều chi tiết mơ hồ+ thiếu nhất quán, mỗi người tường thuật một cách khác nhau.

Trong bài viết 'Nhà thơ Quách Thoại/ Lý hoàng Phong' (anh ruột của Quách Thoại); ông viết về cái chết của em mình:

" Vài tuần sau, Thoại hấp hối trong bệnh viện [Hồng Bàng]; nơi một căn phòng bố thí.  Một người bạn trẻ + người anh, đến với nó nhửng ngày cuối cùng; và chôn cất nó nơi một nghĩa địa xa; ngoài đô thành.  Thoại nằm xuống trong lòng đất; trong một bộ áo tu trắng, với nơi cổ tay [có] một tượng ảnh Đức Mẹ.  Những giờ vất vả với cái chết trên giường bệnh; Thoại van xin:" lạy Thượng đế ban ơn".  Cho đến phút chót, Thoại vẫn kêu gào muốn sống ..."

Thanh Tâm Tuyền nhắc đến Quách Thoại trong bài 'Thoại ơi! Thoại ơi! Không biết khóc'; bằng một lời thú tội:

" Chúng tôi mang thứ tình bất lực ấy đối với Quách Thoại.  Thoại nghèo, Thoại bệnh, Thoại thi sĩ.  Chúng tôi chẳng thể thay đổi được những điều ấy; ở Thoại.  Và tàn ác; chúng tôi mong cái chết của Thoại.  Nhật ký của tôi còn ghi; ngày 27 tháng 7 năm 1956, những dòng này: " ... Chúng tôi bỏ rơi, chúng tôi quên Thoại; trong những ngày cuối cùng của đời chàng.  Thoại chết bao giờ, ở đâu? -- cho đến khi viết những dòng này, tôi cũng chẳng hay.  Chỉ nghe kể lại: 'sau 3 ngày không ăn uống; Thoại đã từ biệt vĩnh viễn cuộc đời; trong một bệnh viện Trung hoa ở Chợ lớn.  Không một người bạn đưa Thoại tới nơi an nghỉ.  Người anh của Thoại (Lý hoàng Phong) lo chôn cât em;và dấu [sic] tin tức về cái chết ấy.  Khi chúng tôi biết; thì, Thoại đã ngủ yên ở một nghĩa địa nào [đó] ngoài Phú thọ. Có thể, anh Lý hoàng Phong không muốn làm phiền mọi người; bì cái chết được ước mong ấy.  Có thể, đó là ý muốn của Thoại ..." 

Thiền sư Thích Nhất Hạnh; khi nhắc đến Trụ Vũ + Quách Thoại, ông viết:
"Quách Thoại ít lên chùa hơn Trụ Vũ. Và , Quách Thoại thể chất ốm yếu hơn, [so với] Trụ Vũ.  Anh bị lao, được đem vào Bệnh viện Bình Dân chữa trị; và mất ở đó; tuổi chưa tới 30.  Trong những bản thảo của anh; người ta tìm được bài 'Hoa thược dược'; mà tôi rất thích ...."

Viên Linh; thì:

" Cái chết của thi sĩ gây ồn ào trong sinh hoạt văn nghệ; và làm đau lòng thân nhân người thơ non yểu -- chắc chắn là thế, tuy rằng khi chuyển linh cữu nhà thơ từ giường bệnh, tới nhà xác; chỉ có 2 người lặng lẽ đi theo --- trong đó có một người anh ruột.  Báo chí văn nghệ viết nhiều về cái chết của anh; đích xác là ngày 7, tháng 11 năm 1957 -- nhưng không rõ có đích xác hay không -- là anh đã chết, đúng như một câu thơ cùa mình:
'Lỡ một ngày mai tôi chết trần truồng không cơm áo...'   Chết trần truồng thì không; anh em nói, song không cơm áo thì cũng gần-gần, cũngc ó thể.  Anh có trần truồng thật; nhưng, lúc ấy là sau này, khi thi thể anh được dùng cho sinh viên giải phẫu cơ thể thức tập. ..."

Nguyễn đình Tuyến trong bài 'Quách Thoại [1927-1957] ' kể rằng:

"Quách Thoại mất trong bệnh viện Hồng Bàng, vì bệnh lao; trong một căn phòng bố thí -- và, trong tình
thương của Thượng đế, nhà thơ đã thuận; để 'một bà xơ rửa tội theo phép đạo Công giáo'. ..."

Đoạn viết trong một bài viết trên blog của nhà văn Thế Phong; Đường Bá Bổn khi giới thiệu đến độc giả bài
'Quách Thoại với 'Trăng Thiếu phụ'/ Trần tuấn Kiệt, đã có một lời dẫn:

"Lời dẫn:  - năm 1957, Quách Thoại qua đời, lập tức 'Hàn Mặc Tử & Quách Thoại, nhà thơ siêu thoát/ Thế Phong' ra mắt
(Đại Nam văn hiến, Saigon xb 1960-- tái bản, in ty-pô 1965) -- bị phản ứng mãnh liệt.  Từ người anh ruột Đoàn Tường phản đối: 'em ông ta qua đời tại nhà thương thí Lao Hồng Bàng (Saigon 5); không phải chỉ có một bà xơ vuốt mắt.  Rồi phu quân nữ thi sĩ (Vi Khuê) đọc sách xong; cơn nóng bừng bừng bốc hỏa, đỏ mặt, ghen, tức, hận ... Bây giờ, chàng phu quân của nữ thi sĩ, cũng đã 'ra đi không mang va-li, chân không đi ba-ta ..." (*)  Tuy Thoại mang tiếng là biên tập viên tạp chí 'Sáng tạo'/ Mai Thảo' (nhận tiền tài trợ USIS/ Saigon)-- nghe tin [Quách] Thoại qua đời trong nhà thương thí -- thì, không một tên nào tới thăm, chu cấp tiền bạc, thuốc thang; kể cả 'tên đầu sỏ Mai Thảo 'mặt ngựa' vẫn chụm đầu hằng đêm tại Nhà hàng Văn Cảnh; hít-hà cặp má vũ nữ. Và, anh ruột Đoàn Tường [cũng bỏ mặc 'thằng em thi sĩ bất hạnh chết trong tay bà xơ ở Nhà thương thí Hồng Bàng, chuyên trị lao] -- sau này [Đoàn Tường] cũng qua đời trong nghèo túng, ở thời bao cấp; tại Làng báo Chí [cũ] (quận 2 bây giờ)-- 'chết cũng chỉ mang theo được sự bội bạc đối với bạn bè
(Mai Thảo), anh em ruột thịt .(Đoàn Tường- Lý hoàng Phong). "       --  (chữ in đậm (bold) của tác giả bài viết/Trịnh Thanh Thủy). (Bt)
---
*  Thế Phong viết một truyện ngắn 'Người đàn bà nữ sĩ Dalat', kể' chuyện nữ sĩ Vi Hằng [Vi Khuê ngoài đời] từng được thi sĩ Quách Thoại yêu say  đắm; khiến thi sĩ viết được bài 'Như băng trường tình'].  (Bt)

Đấy là tất cả những gì tôi gom góp được về cái chết của Quách Thoại, qua các bài viết.



                                                                            ***
Năm 1999, khi mạng lưới internet mới có -- trên một website -- tình cờ tôi quen được một bạn thơ lớn tuổi, tên Thanh Sơn; ở San Jose . ...  Tôi lưu giữ; hôm nay đem đối chiếu lại, thì thấy khác với những bài viết [từng] ghi nhận được từ những thân hữu + anh ruột của Quách Thoại ghi lại. 

 Thanh Sơn kể:
" Ngày nay (1999) nhắc đến thi sĩ Quách Thoại; chắc không mấy người còn nhớ.  Có lẽ vì ông ra đi rất sớm.  Bởi vì, ông mất đã lâu lắm rồi.  Có chăng, chỉ còn Thanh Tâm Tuyền, Tô Thùy Yên ở Minnesota; thỉnh thoảng còn nhắc lại những kỷ niệm về Quách Thoại.  Một người, tôi được biết [là] đóng vai chính trong việc liệm chôn ông Quách Thoại, là nhà văn Mai Thảo, tác giả 'Đêm giã từ Hànội' -- và là chủ nhiệm 'Sáng tạo' thời đó.  Tội còn nhớ, dạo ấy tôi làm việc tại nhà in Hợp lực, tại đường Phạm ngũ Lão. (Saigon).  Thỉnh thoảng, tôi vẫn thấy các ông Vũ khắc Khoan, Nghiêm xuân Hồng, Nguyễn đức Quỳnh,  ThanhTâm Tuyền ghé lại.  Khi thì đưa bài in tập san 'Đât đứng' do Mặc Đỗ phụ trách; khi thì chuyện vãn dăm 3 câu về thời sự văn nghệ.  Quách Thoại đôi lần cũng co đến Hợp Lực; để đọc cho mọi người nghe những bài thơ ông vừa viết xong; hoặc, nói chuyện sinh hoạt văn nghệ mà ông vừa nghe, biết được. 


  văn sĩ tiền chiến Nguyễn đức Quỳnh [1909- saigon 6/6/1974] 
(ảnh Mạnh Đan chụp khi một họa sĩ đang phác họa chân dung NđQ.)
-- thời gian 1956,  ông là cố vấn văn chương+ chính trị của nhóm luật sư
    Nghiêm xuân Hồng, các văn sĩ Vũ khắc Khoan, Mặc Đỗ ...  in sách,
 tạp chí tại nhà in Hợp Lực/ giám đốc Nguyễn văn Hợi. (Bt)

Thơ Quách Thoại không được phổ nhạc như các ông Cung Trầm Tưởng + Nguyên Sa + Nguyễn Tất Nhiên + Phạm Thiên Thư + Du Tử Lê (sau này) -- [nếu] kể về mặt tài hoa; thì thì thơ [Quách Thoại] cũng linh hoạt + sắc bén vô cùng.   Có một lần,  Quách Thoại đọc cho nghe một bài thơ, tả người thiếu nữ  từ mái tóc đến phần ngực.  Tiếc rằng tác giả không cho in; để chúng ta thử nhìn xem 'Nga của Nguyên Sa' và của Quách Thoại khác nhau  như thế nào.  Dạo ấy, Quách Thọai sống tại gầm thang gác của một Ngân hàng tư gia tại đường Hàm Nghi.(trông sang Nhà Hỏa xa, chợ Bùng Binh/ Sài gòn). (*)
-----
* - năm  1956, thời kỳ này Quách Thoại  có một phòng trên lầu 3 khách sạn Đại Nam Lầu (đường Hàm Nghi) đối diện là phòng của nhà văn, nhà báo Dương Hà . Tôi thường đến tìm Quách Thoại+ Dương Hà; và , Quách Thoại trao tôi một bài thơ gửi Hà Việt Phương (Nguyễn  đức Quỳnh) than thở 'kiếp sống lao dao của văn nghệ sĩ).  (Bt)
---------

   Ông chưa có gia đình; sống vào nhờ lòng thương yêu của bạn bè + bằng hữu làng văn.  Ông lại mang bệnh lao thời kỳ thứ 3; nhưng rượu thì nhất định không chừa được.  Có lẽ đó là nguồn cảm hứng của ông; dù các ông Thanh Tâm Tuyền, Doãn quốc Sĩ [sic], Trần thanh Hiệp có khuyên can gì đi nữa; ông chỉ ậm ừ cho qua.   Nhà văn Mai Thảo dạo ấy đang làm ăn phất; vừa phụ trách tờ Sáng tạo; lại viết cho tờ Điện Ảnh/ Quốc Phong; nên đối với các anh em nhà văn túng nghèo, thường lui tới thăm hỏi.  Như thường lệ, sáng hôm đó Mai Thảo đến rủ Quách Thoại đi điểm tâm.   Đến nơi; thì người gác-dan của Ngân hàng cho biết QuáchThoại đã mất [từ] đêm qua; vì thổ huyết nặng.  Mai Thảo vào xem, thấy Quách Thoại còn nằm xấp trện sàn xi-măng, trần truồng. Thế là, Mai Thảo tức tốc về thông báo anh em Sáng tạo.  Một đám ma ... nhỏ thành hình; và, thi sĩ Quách Thoại vĩnh viễn trở về lòng đất mẹ.

Tôi ghi lại chút nhớ còn sót lại; để cùng Tóc Dài (một bút hiệu của Trịnh thanh Thủy) ca tụng nhà thơ [QuáchThoại] đã sớm từ giã cõi đời . 

thanh sơn


***
Tôi tổng kết những chi tiết [về] cái chết Quách Thoại:
  - Lý Hoàng Phong (anh ruột QT) kể: 'ông [Quách Thoại]  chết trong bệnh viện; chỉ có ông + một người bạn trẻ; đứa [QT) đi chôn.
- Thanh Tâm Tuyền nói: 'không ai biết về cái chết của Quách Thoại; trừ Lý Hoàng Phong đã chôn QT; và giấu kín không cho ai biết.'
- Nguyễn đình Tuyến kể: 'Quách Thoại kể: 'Quách Thoại chết trong bệnh viện Hồng bàng'.
- Viên Linh bảo: 'thân thể ông[ Quách Thoại] được đem đi cho sinh viên giải phẫu thực tập.'
- Đường bá Bổn trên Blog Thế Phong, viết: ' sau khi Thế Phong viết về Quách Thoại [Hàn mặc Tử & Quách Thoại: cuộc đời rướm máu, nhà thơ siêu thoát/ Saigon 1960, 1965)-- không biết ông viết [thế nào] mà bị phản ứng mãnh liệt. Anh của Quách Thoại (Lý Hoàng Phong) phản đối việc'chỉ có một bà xơ vuốt mắt' --và phu quân nữ thi sĩ Vi Khuê tức giận.  Ông Bổn nói,'Quách Thoại qua đời tại nhà thương thí; mà không người bạn nào tới thăm, giúp đỡ; kể cả Mai Thảo.(trong khi ông Thanh Sơn kể: 'người gác dan ngân hàng, nơi Quách Thoại sống ở gầm thang gác; Ngân hàng phát giác QT chết [từ] đêm hôm trước; vì thổ huyết nặng.  Mai thảo vào xem; thấy QT còn nằm xấp trần truồng trẹn sàn xi măng'.)

Dù Quách Thoại chết như thế nào ở bệnh viện hay gầm cầu thang; với quần áo, hay trần truồng; như lời tiên tri trong thơ ông --[thì] ông cũng đã an nghỉ đời đời-- không còn phải long đong, cơ khổ vì đói nghèo, nghiện ngập, bệnh tật nữa.  ... Tuy nhiên những gì ông để lại cho hậu thế; 'một gia tài thơ ca giàu có; và, thật đẹp đẽ. 
 Tôi xin thắp nén nhang, nhân ngày giỗ ông; năm nay.  []
-----
 (có kèm 'Tài liệu than khảo) 

trịnh thanh thủy

https://vietbao.com/a261387/nghi-van-ve-cai-chet-cua-quach-thoai-

Thứ Sáu, ngày 09 tháng 12 năm 2016

foreign intervention :a poem by the phong+ miên đức thắng muscian +phạm thế mỹ musican + lê dân producer ( we promise one another / published by the indochina mobile education project -- washington, d.c. -- 1971)

foreign intervention :a poem by the phong + miên đức thắng musi ...
(we promise one another/ published by ...  washington. d.c., 1971)

                                                                 we promise one another/ poems from an asia war/
                                                                 selected, translated and published by don luce+
                                                                        j.c, schafer+ jacquelyn chagnon
                                                                                  (washington d.c., 1971)

 foreign intervention/ we promise one another ... 
(p. 29)





                                                                                      And allies support the two regions
                                                                                                With bullets of their civilization
                                                                                                            -- MIÊN ĐỨC THẮNG

In Việtnam the family has traditionally been the most important social unit.  The whole family was involved in the planting, growing and harvesting of the rice.  The smallest boys watched the water buffalo while their fathers plowed and cultivated the rice paddies.  Toward the end of the day, an older boy would take his father's place and plow the last few furrows while his father rested.  When a man married, the cycle would begin again.  The following folk song tells what life was like in the village when there no war:

                                            Our village has a lovely landscape,
                                            With its people living along the rivers
                                            Curved like a dragon.
                                            Thanks to the Supreme Sky, summer follows winter,
                                            Making farming prosperous.
                                            In every profession in the village,
                                            Both men and women excel in their work,
                                            When the sun shines, they work hard;
                                            When the sun sets, they return home,
                                            Day after day, month after month,
                                            they enjoy their work and hardships.

But the beginning in 1965, with the large forced refugee movements, this family structure began to break down. Thousands of foreign troops pored into the country.  The fathers joined one army or the other, the women washed uniforms for the foreign soldiers, the young girls worked in the bars and brothels, and the children shined shoes and became pimps for the American GI 's.  Modern American military technology inflicted increased violence on the land and population, provoking fear among Vietnamese that no place in their land was safe.

Now refugee camps surrounds South Vietnam' s larger cities which have become increasingly  crowded as people flee the countryside to escape Việt Cộng terrorism and American bombing. The importing of consumer goods and luxury items in a futile attempt to curb rampant inflation has led only to an increase in corruption and a confusion of Vietnamese value.  Faced with such circumstances, many Vietnamese    have become lost and disoriented,
                                            
                                                                              HUẾ, 1968   (Võ Đình' s sketch)


                   AUCTIONS
                            By Phạm Thế Mỹ

               
                           phạm thế mỹ musician [qui nhon 1930-  saigon 2009]
                                           (photo: internet)

                      Fifty piasters. who will buy from me?
                      Five million piasters, who will  buy from me?
                      Five million piasters,  a million youth for sale
                      Fifty piasters, who will buy this bright young student?
                      A pair  of legs still strong,
                      Who will buy from me?  Who will buy from me?

                      For sale, all my land,
                      For sale, all my love,
                      For sale, my friends,
                      For sale, my kind wife;
                      For an extra million,
                      I' ll sell myself,
                      Who will buy from me?  Who will buy from me?
                      For an extra million, I' ll sell all for me;
                      I need to buy a patriot.

                      Anything for sale?  I'll buy everything,
                      Fifty thousand for an pimp,
                      Five million for a mandarin
                      With a big salary
                      Who gained power step by step;
                      Who gained for sale?  I' ll buy anything.

                      I need dirty hands,
                      And playboys,
                      Sweet smelling as garden worms
                      Wandering up and down the streets.
                      I' ll buy anything,  I'll buy everything;
                      Here is a million, I' ll buy a monk
                      For a million;
                      Don' t forget me,
                      Anything for sale?  I' ll buy everything,
                      An extra million, don' t  forget me,
                      An extra million, don' t forget me.

                       phạm thế mỹ



                         WHAT A SIGHT!  550,000  GI' s  IN VIÊNAM
                         By Thế Phong

                   
                        Thế Phong   [ i.e. Do Manh Tuong 1932 -  ]
                             (photo by Phat Nguyen/ Con Dao Island, 1974)


                        Thế Phong is an airman working with the press office of the Vietnamese
                        Air Force.  He spent two years working for the American military in 
                        Việtnam and was a lecturer in politics  at the Vũng Tàu training center
                        which produced cadres for the Government of the Republic of Việtnam' s
                        pacification program.  Working closely with the American military in
                        South Việtnam, he has had an opportunity to observe the effect the
                        presence of GI 's has had on Vietnamese society.  Many of his poems 
                        contain lurid details of the actions of Americans in Việtnam.  Included 
                        here are excerpts from a long poems.



                        Well, well,
                        Our friends
                                        The Americans have arrived in our country.
                        They have manpower,
                        They have money,
                        They have munitions 
                                        (the recipes of the magic formulas,)
                         And there are 550,000 of them.

                         Deserted places  
                                                Become military bases.
                         Petrified,
                                          Stupefied,
                         We Vietnamese see American establishments mushrooming:
                         Cam Ranh Bay, Cam Ranh Air Base, Cam Ranh City,
                         Qui Nhơn, Chu Lai, Tân sơn Nhứt, Biên Hòa ...

                         How many have died?
                                            We don' t know.
                         The dead never asked to be counted
                                                                    Or even to be remembered,
                         We can only be sure of one thing;
                                              We will never suffer over-population.
                         For the survivors
                                              Each grin of rice we eat
                                              Is imported from vast fields in California.
                         Germany and Korea are divided countries too,
                                              But they' re doing all right --
                         While we suffer in the most cruel and obscene way,
                                                                                   What an irony!

                         I' ve been walking the roads of my beloved land; 
                                               One afternoon when I stopped, terribly hungry,
                         What I have I to tell you?
                         Where can I ask
                                                For  clean breathing space?

                         In thousands of bars from muddy Pleiku,
                                                              Kontum buried in the mud,
                                                              To dusty Nha Trang, Đà Nẵng,
                         Our  girls brazenly ply their trade to sex- straved GI' s --
                                                           Coloreds,
                                                           While,
                                                           Reds,
                                                           Blacks,
                                                           Democracy protectors!
                                                           Freedom fighters!
                         I ve seen them all!
                         Anyplace they set foot on
                                                     They re followed by our women and girls,

                         As for you,
                                            You must produce passes
                                                  When you come down to any of these places.
                         Don' t you see signboards
                                                              reading  'Locals, keep Out'
                         Without respite
                                                Day and night
                                                our country exposes itself to rockets and bombs,
                         Hundreds of raids are being carried out daily.

                         In an office there was a Vietnamese woman
                                                               Whose officer husband was away;
                         She had  cute son,
                                                     He could mumble a few words.
                         He wept and screamed,
                                             Scared of his mother' s American visitors;
                         Unlike her,
                                          He was not a bit impressed by dollars;
                         Shaking his head
                                          Shouting louder,
                                                        Broken into tears,
                                                                   He called his father' s name.

                         His father had long been denied a leave,
                                                He was leading  his troops
                                                Against the enemy in the highlands.
                         The woman worked for the Americans
                                            To get money,
                          And that would be that --
                                                                 She thought.

                          The American officer who employed her
                                                thought differently,
                          He said,  " I will help you,
                                           Your husband is an army officer,
                                           He is my best friends ..."
                          Not long after that
                                            He felt madly in love with her.

                          One rainy evening
                                            He proposed to drive her home,
                                                                It rained,
                                                                   It rained,
                           The car ran smoothly on the road
                                       When suddenly he pressed the brake pedal.
                           The car didn 't overturn
                                                              But she was trapped.
  
                     
               

                                                             HUMILIATION 
                                                             By a Student



                                     Holding her tight
                                                                  In his two hairy arms
                                                                            He kissed her savagely,
                                           Then raped her in the back seat,
                               He gave her all the MPC 's (*) he had, 
                                                                             A lot money.

                               That night
                                           Her child went to bed early,
                                       Unaware the officer had taken the place of his father.
                               In the bed of his parents
                                           The next morning
                                                                     He got up
                                                                            Amazed to see so many MPC' s (*)
                               He did not like them
                                                       And tore them to pieces
                                                                                  Calling to his mother.
                               Startled
                                               She rushed to him
                                                                            Handed him a parcel of candies
                               Telling him it was from his father in the war zone.
                               Jubilant
                                             He held tight his present
                                                                  Mumbling his father 's name ...
                                [Dead tired
                                after a hellish night of love
                                she did not bother to go to work
                                Stretching her shoulders
                                half smiling
                                she looked at her bed filled with MPC' s
                                All this from the work of a single night
                                                    now she had become a millionairess
                                She summoned the household
                                handing out to them all Vietnamese notes left
                                The 500 piaster note with the hero Tran Hung Dao on
                                The 200 piaster note with the hero Quang Trung On
                                The 100 piaster note with Le van Duyet On
                                She said:
                                "I give you all these cheap things
                                                    I do not want  them anymore
                                                    They are very, very cheap ..."

                                 To day
                                 the 22nd October
                                 she came to work
                                                      read about it all in the newspaper
                                 Two days previously
                                 the American authorities announced the change of color of the MPC' s
                                 She wanted to cry
                                 her dream of wealth
                                 remained a dream
                                 Also the Yankee officer departed to the States at 5 in the morning
                                 Suddenly
                                                     she remembered her husband
                                 Suddenly       
                                                     she remembered her son
                                She was taken to the hospital
                                after swallowing an overdose of sleeping pills
                                And she refused to be brought home
                                for fear of seeing the worthless pile of dollars
                                She broke down again
                                                     Those around her thought her delirious
                                                      When they heard her speaking English to herself:
                                                      "Go home
                                                       Go home
                                                       the Yankee
                                                       I disliked .."

                                Today I went out
                                                        The roads now are as good as the highways in the States
                                I felt gratified to the RMK
                                and the US Army financed road reconstruction program
                                Today I went out
                                                     and I had a strange feeling --
                                                     it was not election time

                                 But I saw
                                                    NIXON-AGNEW posters everywhere
                                                    I was confused beyond words
                                 I want to ask what they think
                                                   the soldier wife died in the hospital
                                                   exhausted from making love with the GI' s
                                                   the officer whose wife became delirious after losing
                                                                                                      'hard earned'money (*)
                                 ---
                                 * page 91- 92 TENGGARA 5/ 1969 -- Dept. of English/ Univ. of Malaya/ Malaysia/ Kulua Lumpur/Malaysia)
                                                                             
                                                                     TENGGARA 5/ 1969

                                I have a question
                                                         To ask good Americans like Bernard Fall,
                                Who wrote 'The Two Việtnams', "discussing problems in both
                                                                                              the North and the South,
                                Who died on Vietnamese soil
                                                            In a field trip with the Us Marines in Quảng Trị

                                 I want to ask good Americans
                                                                            Like the US missionary
                                 Who tried to learn about us
                                                     And to do good things in the name of Christ.
                                 You are people of wisdom,
                                                                          People of strength;
                                                                                         But are you honest enough
                                 To admit the silly mistakes your fellow country men committed
                                                            In the name of friendship!

                                 I for one cannot entertain
                                               The prospect of your girls becoming prostitutes
                                                                          And boys pimps.
                                 This land of ours counts on you,
                                 Men who are not Communists,
                                 Men who have convictions,
                                  Men who are not servants,
                                 Men who have dignity,
                                 Men who bring salvation,

                                 I know you will feel humiliated,
                                 I tell you
                                                You must learn American
                                 If you want to know
                                                                What the hell going on ...
                              
                                  the phong                                                                            [TRANSLATED BY ĐÀM XUÂN CẬN]

                                  ---
                                   *  Military Payment Certificates (MPC 's) are issued to servicemen as currency for military -
                                               operated facilities and services provided in Việtnam.  They are used in lieu of green dollar.
                                              ( Don Luce 's note)




                                         BULLETS
                                  By Miên Đức Thắng

                                   
                                                      miên đức thăng musician [1945 -    ] 
  

                                  Oh, the allied countries have given our people
                                  Bright pretty bullets made of copper!
                                  The Vietnamese people need food and clothing,
                                  So generous allies increase their aids,
                                  And supply us with more bright pretty bullets.
                                  The Vietnamese strave to death,
                                  They cannot eat a million bright pretty bullets.
                                   We, father and son, meet each other
                                                                  under the flying bullets,
                                   We, brothers, meet each other
                                                         under the flying cannonballs,
                                   We, fellow villagers, meet each other under
                                                                          the gun in the square;
                                   In the name of peace
                                   The allies support the two regions
                                   With the bullets of their civilization.

                                    miên đức thắng



                                      CHILD OF MỸ LAI
                                      By Lê Dân
                                 
                                     
lê dân producer [1928-- saigon 2016]


                                                             Dear Mỹ Lai, my heart aches
                                                                          With the cry of my young brother
                                                                          Dying beside the corpse of his mother and grandmother,
                                                                          Among the sound of guns
                                                                          And barbarous laughter


                                      Ricefields raise our children,
                                      Why kill them, our people,
                                      In so many places, so many times?
                                      Why add hatred and violence?
                                      Is it to achieve your rule
                                      Upon this country
                                      Of red blood and yellow skin?
                                      Look at the heap of flesh and bones!
                                      From thousands of years of struggle,
                                      Each priceless person
                                      Belong to Việtnam.
                                      My young brother is like a bud
                                      Just growing on the tree of our nation,
                                      The root, his father, he was never met;
                                      The sap, his mother, he has never known,
                                      And so it is with million of brothers and sisters,
                                      They have killed him, the but of our tree;
                                      They have killed his mother,
                                       Killed his source of milk,
                                       Yet can they kill four thousand years of tradition?
                                       Can they kill four thousand years of tradition?
                                       Can they kill his father
                                       Who carries the gun against the invaders?
                                       And can they kill the hatred
                                       Within him as he dies?
                                       His farewell is not his last word
                                       For his brothers will be born and grow up,
                                       Like the warriors of Phù Đổng,
                                       To repay the nation
                                       Which has raised them,
                                       The nation standing like a centennial tree,
                                       And on its branches like the green buds
                                       They will grow up,
                                        Millions of hands to end this war
                                        And drive from our country
                                        These killers who cannot hide themselves,
                                        Humanity will judge them.
                                        Mỹ Lai, I ache every second,
                                        I cannot wait for an hour,
                                        Or for the evening to pass,
                                        I must act now
                                        To save old mothers
                                        And young children.

                                        lê dân