Thứ Sáu, 19 tháng 1, 2018

'Lời dẫn thêm về: LỄ CƯỚI VÀNG KỶ NIỆM 52 NGÀY CƯỚI của nhà văn ... cưới vợ" / bài viết: Đường Bá Bổn

Thứ Sáu, 30 tháng 1, 2015

30 January 2015: thế là đã 49 năm nhà văn... cưới vợ / bài đường bá bổn

30 Juanary 2015 :  thế là đã 49 năm 
nhà văn ... cưới vợ
bài viết: đường bá bổn


                             30 January 2015 : thế là đã 49 năm
                                    nhà văn ... cưới vợ
                                                    bài viết: đường bá bổn


                                                          Thế Phong  & vợ 
                                                       (ảnh : Tố Nghi- 2015) 

Ngủ dậy, từ lầu 1 xuống nhà, vợ tôi chào mừng,  " ...  thế là đã 49 năm nhà văn
Đường Bốn Bả  (nói ngược  bút danh  Đường Bá Bổn)...  bữa tiệc nhỏ vào 6 giờ chiều nay -con gái Như Khê mời  -  vì chồng nó đang ở Thượng Hải, đối tác thương
 mại ...". 

Vợ tôi nói đùa, bởi trước ngày lên Đà Lạt cưới vợ, tôi đã quen cô Tỵ,  quán cà phê Aux Délices,  trên đường Phan Thanh Giản, Vũng Tàu. Tôi bắt cá 2 tay, định cưới cô ở Vũng Tàu, thế rồi đùng một cái , mùng 5 tết Bính Ngọ, (1966)  lên  Đà Lạt xin cưới vợ tôi bây giờ. 

                                               " nào, cùng cắt bánh  đi, vợ ơi !"

Nàng là con gái một ông giáo học về hưu, mà trước đó, cả mấy mươi năm, ông Nguyễn Quốc Bảo là bạn đồng liêu của bố tôi.   Không thể đi đường bộ,  ở cây số 135 ( từ Saigon lên Dalat)  Việt Cộng thường đắp mô -  tôi đành bấm bụng mua 3 vé Air Vietnam đi Liên Khương -  mất 1500 trong số 100 ngàn đồng đem theo cưới vợ .
 ( bà cô ruột, anh nuôi và tôi.)  Ông giáo Bảo, (bố vợ tôi sau  này) người duy nhất, không phản đối, khi xem thiệp cưới đề ngày 30 tháng 1 năm 1966:

  " bà Đỗ Thị Thảo đứng chủ hôn cho cháu ruột: Đỗ Mạnh Tường (Thế Phong) làm lễ thành hôn với Nguyễn Thị Khê, thứ nữ ông bà Nguyễn Quốc Bảo & Bùi thị Phương Giản, tại  279/ 9 Phan Đình Phùng, Dalat.  ( kèm  ảnh  chú rể + cô dâu trên thiệp hồng-  nhưng -in mực đen).


                                          vợ chồng mới rước dâu về Dalat Palace
                                        (ảnh chụp tại tiền sảnh Dalat Palace,  trưa 30-1-1966

                                                                   Dalat Palace  -- Google image
                                               gia đình ông bà Nguyễn Quốc Bảo 
                  trái qua-  hàng sau: Nguyễn Thị Thuần  [1948-  ] (thứ nữ)  - - Ng. Thị Thư [ 1933   ](trưởng nữ)  
                                                  --  Ng. Quốc Văn [1943- 1968 ] thứ nam, sĩ quan QLVNCH tử trận)
                                                                       -- Ng. Quốc Định [1941-  ] (trưởng nam) --  Ng. Thị Khê [1937-   ] (thứ nữ) 
                                                       hàng trước - ngồi :   Bùi thị Phương Giản -- Ng. Quốc Dương (thứ nam)
                                                                  -- ông Nguyễn Quốc Bảo -- Ng. Quốc Chấn  [1950-   ] (thứ nam) 
                                                         (tư liệu ảnh TP.)


                                                       cô dâu Nguyễn Thị Khê sau ngày cưới 2 năm 
                                                (ảnh Nguyễn Hoàng Khôi/  HARVEST Dalat-  1968)

      Đi cưới vợ, lại tay không; gia đình bên vợ tá hoảng, ông giáo Bảo phải đích thân, tới gõ cửa một tiệm bánh ngọt quen  để đạt bánh, trên đường Hàm Nghi. Còn chú rể tương lai, phải  tự gõ cửa nhà máy áo dài Túy, may gấp áo cưới cô dâu trong 2 ngày.

 Mẹ vợ tương lai phản đối kịch liệt,  bảo con gái," mày bằng lòng lấy thằng ' thiên hô bát sát múa bát leo giây'; rồi ra mày sẽ khổ cả một đời đấy con ạ '. Nhưng sính lễ đầy đủ, lễ hỏi + lễ cưới tươm tất-  con gái vẫn không nghe lời mẹ,  gật đầu lấy chồng nhà văn-  và báo tin  giáo sĩ Mỹ Roberston đồng ý đứng chủ hôn diễn ra  tại  Phòng đọc sách  Hội thánh Báp- tít Trung tín, 66 Minh Mạng Dalat . Mẹ vợ tương lai im lặng , đành như đồng ý ngầm vậy.  

  Bữa tiệc trưa  thết ở Nhà hàng Kim Đô, rước dâu về  Dalat Palace, 1 trong 4 phòng đẹp nhất, với giá 2000 đồng/ 24 tiếng .  Các giáo sĩ thấy vậy, bàn tán, hỏi nhau , chú rể làm nghề gì mà thuê phòng đón dâu ở Dalat Palace, một khách sạn sang thế !. Thì, tay thông dịch viên cho biết,  chú rể làm ở Trung tâm xây dựng nông thôn Vũng Tàu,  do tòa đại sứ Hoa Kỳ đài thọ.  

 Cưới vợ xong,  chú rể bàn với cô dâu đem nhẫn cưới bán cho tiệm vàng Bùi Thị Hiếu, lấy tiền lộ phí về lại Vũng Tàu làm việc.


                                                       ***

 49 năm qua đi , mỗi tối trước khi ngủ  dâng lời cầu nguyện,  sáng sớm thức dậy,
  chắp tay nguyện cầu,

 "  Chúa ơi, giờ tinh khôi một ngày mới, ngồi dưới bệ chân Ngài dâng lời nguyện cầu. Nguyện lời cầu nguyện của con đến trước mặt Ngài,  khi linh hồn con đang hoạn nạn.  Ngài nhớ tới 5 con trai, gái, dâu rể  trong nước, ngoại quốc- đầu tiên  đi tìm sự công bình đức Chúa Trời -Ngài sẽ ban cho  nhu cần  đời sống tâm linh, vật thực, đủ dùng hàng ngày.  Ngài ban sức khỏe, bởi,   chúng con đã gia, yếu  -  và, vợ  con hầu việc Ngài ở Chi hội Tin lành Thị nghè, Ngài đưa  dẫn đi,  về bình yên .  Chúng con  làm được mọi sự,
 do sức Ngài ban cho . Xin giao phó đời sống tâm linh, thuộc thể  chúng con , để  Ngài tề trị-  va,  với lòng thành kính , biết ơn, chung  con  cúi đầu chúc tôn Ngài.   Amen!." 


                                                                 ***

Bữa nay, ngày thứ sáu, 30 tháng 1./ 6 giờ chiều -- bữa tiệc nhỏ chỉ có 8 người - dự tính có thêm trai út và vợ nó.  Nhưng nó mới vào làm, ở giai đoạn thử việc, phải về trễ, không thể tham dự.   Bữa tiệc vắng nhiều : trưởng nam, dâu + 2 cháu nội ở Houston,  trai thứ ly dị vợ cả , cưới vợ khác-  vợ tôi lên án chúng tà dâm, không nhìn mặt, không gọi tham dự . (chỉ mời  Hải ( vợ cũ thứ nam)  và cháu nội gái Mi-Na.[tên gọi ở nhà)  - Và, 2 cháu ngoại gái Bảo Nghi+ Tố Nghi ( con của vợ chồng Hà+ Như Khê)  mới đi học về, còn mang phù hiệu trường phổ thông Võ Trường Toản . Sau hết,  cháu ngoại gái Jennifer( tên gọi ở nhà)  học lớp 1,  mẹ  cháu Thục Khê đã  ra tòa xin ly dị  - bữa nay lại  đi công tác ở tỉnh , không kịp về . 

                                       trái qua:  Jennifer-- Tố Nghi -- Bảo Nghi-- Mi-Na

                                               trái qua: Jennifer -- Tố Nghi 
                                                                       ( tất cả ảnh do Tố Nghi chụp - 2015)

Cầm Ipad , Tố Nghi bấm vài pô, review ảnh cho ông bà ngoại xem, nói,

 " ba con đi công tác ở Thượng Hải, trời rét quá, ở trong phòng nhiều hơn là ra ngoài- ở phi trường thì sử dụng tiếng Anh, còn về khách sạn, họ nói toàn tiếng Quảng Đông,  ai nói, người ấy nghe.  Vợ tôi đùa, nếu ba con nói,  " ngổ tả  nị ",  thì,  lập tức họ sửng cồ ngay thôi." 

Nhà hàng bánh tráng phơi sương Trảng Bàng - bảng ghi: 

                                " bún , bánh tráng không fọc- môn hàn the -
                                    - hàng tháng được kiểm nghiệm ".  

Thật ra, việc ăn uống ở tp. HCM , bây giờ khá phức tạp về vệ sinh thực phẩm. Tôi yên tâm hơn , vì , ở bàn bên kia một thanh niên trẻ phương Tây ( có thế là Mỹ, Úc, Canada vv...)  sử dụng bàn tay tất thạo, khi bóc bánh tráng , cả  lặt rau sống ,gắp thịt luộc mỏng tang; quấn gọn ghẽ thành cuộn đẹp mắt, chấm tương, đưa lên miệng, ăn thật ngon lành !

 Cô bạn gái người Việt khen bạn trai , " nói tiếng Việt sõi như ông tân đại sứ Mỹ ở Hànội ,  Ngài còn đổi tên  Hanoi Ted nữa chứ !"  

Chúng tôi trở về nhà, các con , cháu ra về-  còn  lại  cặp vợ chồng già, chồng 83, vợ 78  -- nhìn chiếc bánh kem  Tous les Jours, với hàng chữ:

                                     KỶ NIỆM NGÀY CƯỚI LẦN THỨ 49 CỦA BỐ MẸ

  sau 49 năm, vẫn là 2 người -  như ngày đầu đám cưới  ở Dalat Palace hôm nào !

     SAIGON , 31 JANAURY, 2015
     ĐƯỜNG BÁ BỔN


      ------------------------


    lời dẫn về: "LỄ CƯỚI VÀNG KỶ NIỆM 52 NĂM NGÀY CƯỚI' của nhà văn ... cưới vợ ."

                                          " ngoài tấm ảnh lễ cưới vàng 1 triệu rưỡi,  tấm ảnh này, nhiêu nữa..."
                                                                         -- lời cụ bà Nguyễn Thị  Khê.

                                    (ảnh chụp tại bàn viết tác giả Thế Phong/ 2018)
                     "... chỉ có khuôn mặt là thực, còn  đôi bàn tay + áo dài+ vòng trang sức ..., đều nhờ 'công nghệ 'photoshop' cả."
                                                                          -- lời cụ bà Nguyễn Thị Khê.



Đầu tháng 1/ 2018, Chi hội Người Cao Tuổi Khu phố 3 Tân Định, gửi giấy  mời hội viên tham dự buổi họp tại Trường Mầm Non, ở 26 Đặng Dung; để lập hồ sơ y tế cho các vị lão niên. 
Vợ chồng chúng tôi đều trên 80, hàng tháng vẫn đi lãnh trợ xã hội 380 VNđ/ người; vào ngày 15 hàng tháng tại Phường Tân Định; chuyện mời họp tại khu phố, phường khóm, lẽ nào là  chuyện không thể không tham dự. 
  Vợ tôi nhắc: "này ông ơi, thông báo nhắc có một Công ty nào đó nhận tổ chức chụp ảnh lập hồ sơ y tế cho lão niên + tặng một bộ ly cho các vị trên 80. Vậy phải mặc quần áo như thế nào đây, ông ơi!". 
 Chưa biết trả lời ra sao; lại nghĩ đến chuyện Chi hội Người Cao Tuổi từng mời gọi hội viên tham dự cách đây 5, 7 năm; cũng để chụp ảnh lập hồ sơ y tế.
 Khi ấy, vợ tôi đã được mời gọi chụp một tấm ảnh lưu niệm, ảnh 18 x 24 cm + khung ; được trao tận nhà, với giá' hữu nghị 200.000 Vnđ. -- chỉ khuôn mặt là thực, còn đôi  bàn tay + áo dài+ vòng trang sức ... ,  đều nhờ 'công nghệ 'photoshop' cả.  

Và, lần này cũng vậy, một cô thợ ảnh (giọng miền Bắc) chụp tới chụp lui vợ chồng tôi, từ chồng, đến vợ, chụp chung vợ chồng vào khoảng 15 phút; rồi mời tôi vào làm hồ sơ. 
Một cô  khác (giọng miền Bắc Ninh/ Bắc Bộ) hỏi han về tuổi tác, gia cảnh; mời gọi : "hai cụ nên có một tấm ảnh lớn kỷ niệm đám cưới vàng của lần thứ 52. Thấy hai cụ khỏe mạnh, đi đứng cứng cáp, nhất là cụ bà ở tuổi 82 (âm lịch) vẫn còn nét đẹp thời thanh xuân; ấy là đại hạnh Trời, Phật ban cho gia đình nhà ta." 
 Vợ tôi nghe tới Trời, Phật, bèn chứng đạo : "Chúng tôi là Tin Lành, cô nói tới Trời, tức là đấng Thượng Đế đã tạo ra trái đất, thiên nhiên;  đã ban cho con người+ vạn vật có không khí hít thở ; vậy cô đã, hay chưa; ấy là chuyện tin nhận Chúa,  để được nhận sự cứu rỗi' linh hồn được cứu, tội được tha ..."
 Cô ta lắc đầu nhè nhẹ, không trả lời; vẫn chỉ xoay quanh mời gọi rửa một tấm hay nhiều tấm, nên có một tấm  treo ở nhà 2 cụ; còn 5 tấm nữa dành cho mỗi cô, cậu một tấm là "tuyệt vời" đấy, thưa 2 cụ." 
Vợ tôi lắc đầu:" con chúng tôi có đứa ở Mỹ, không tiện gửi đi."
 -- " vậy thì  cháu cho phóng tấm ảnh cụ bà vẫn còn nét đẹp rạng ngời tuổi thanh xuân, với giá hữu nghị thôi... "-- lời cô gái Bắc Ninh, làng Lim.  
Vợ tôi hỏi: "ngoài tấm ảnh lễ cưới vàng 1 triệu rưỡi, tấm ảnh này, là nhiêu nữa?
  -" thưa , cả 2 chỉ là 2 triệu mốt thôi ạ.  Thưa 2 cụ, có thể đặt trước là bao, không ạ?"
- " Cô yên tâm đi, chúng tôi có đủ NGÂN ẢNH BÁC BẢO LÃNH, theo phương thức "lĩnh hóa giao ngân".  -- tôi trả lời thay vợ.

Về nhà, vợ tôi không mấy vui: "ông ơi chúng ta bị "lời dụ dỗ ngọt ngào PR của "cô gái BẮC KỲ nho nhỏ, làng LIM Bắc Ninh "cho vào "rọ" xiết rồi !  Tôi không vui; bởi các con cho bố mẹ tiền, là "đồng tiền xiết máu lương thiện" chúng kiếm được; rồi chúng ta đem tiêu phung phí, thì coi sao được? Tôi ân hận quá!  Cũng tại ông, khi họ cho xem ảnh 'photoshop' trên máy 'computer'; thì ông cũng lôi 'Ipad' ra chụp tới, chụp lui; khen ảnh 'photoshop' đẹp quá;  nào là cụ ông mặc com-lê + thắt cà- vạt còn"chic"(allure élégante) hơn  bộ com- lê  có ở nhà ; còn  tôi thì mặc áo dài 'cao cổ' tím Huế, đeo vòng trang sức; nên họ  cho chúng ta vào "rọ"  . Giá mà tôi có số điện thoại của họ; tôi  báo là "đừng rửa ảnh 'melamine' nữa." Ông nhớ lại xem, hình như chỉ có vợ chồng mình được tặng bộ chén; vì đã đặt rửa 2 tấm ảnh; còn có thấy ai được tặng bộ ly đâu? Thế là "ông bà già này bị cú "bị lừa" đẹp thật sự rồi"!" 
 Tôi an ủi: "rể Hà vừa tặng bố+ mẹ mỗi người 1 triệu sắm tết; vậy tôi góp với bà  nhé; thưa "phù lèng * yêu  dấu !" 
----
phu nhân

   Thứ ba tuần sau, 2 tấm ảnh được giao; vợ tôi không đồng ý cho treo ở  phòng khách; tôi đành đưa lên treo ở phòng viết của tôi trên lầu 1.

  và bữa nay , 2 tấm ảnh trên gửi tới trưởng nam ở San Francisco; để con được  nhìn thấy 'Lễ cưới vàng kỷ niệm 52 năm ngày cưới' của bố mẹ ở Sài gòn. 

ĐƯỜNG BÁ BỒN
SGN January,  20  2018


                                                                                           oOo


related article on nguyễn thị thanh bình author: " Nói chuyện với Nguyễn Thị Thanh Bình/ Thụy Khuê" -- tạp chí Hợp Lưu

Nói Chuyện Với Nguyễn Thị Thanh Bình

12 Tháng Mười Một 200812:00 SA(Xem: 5584)

w-hopluu93-final-86_0_135x300_1 Quê quán tại Huế, nhà văn Nguyễn Thị Thanh Bình là một trong những cây bút nữ xuất hiện rất sớm tại hải ngoại, đã có năm tác phẩm xuất bản ở Hoa Kỳ: Ở đời sống này, truyện ngắn (Nhà xuất bản Đại Nam, 1989), Giọt lệ xé hai, truyện dài (Văn Khoa, 1991), Cuối đêm dài, truyện ngắn (An Tiêm, 1993) và Trốn vào giấc mơ em, thơ (Thanh Văn, 1997). Tác phẩm mới nhất của Nguyễn Thị Thanh Bình là tập truyện Dấu ấn do Văn Mới in năm 2004. Hôm nay nhà văn Nguyễn Thị Thanh Bình sẽ nói về hoạt động văn thơ của chị gắn bó với bối cảnh chung của văn học trong và ngoài nước.


Thụy KhuêThưa chị, chị là nhà văn thành danh ở hải ngoại đã khá lâu rồi, xin chị nhắc lại thời gian đầu mới viết: Có phải chị đã được độc giả biết đến qua báo Văn của Mai Thảo, hay một tờ báo nào khác và con đường tiếp theo đã diễn ra như thế nào?

Nguyễn Thị Thanh Bình: Trước tiên, cho Thanh Bình nhân dịp được nói chuyện với chị, xin phép gởi lời chào thân ái đến những bạn văn khắp nơi, đặc biệt là thính giả đài RFI rất nổi tiếng. Bây giờ, ngồi đây nhớ lại thuở xa xưa, hình như Thanh Bình cũng không nhớ rõ lắm đâu. Thật ra, bài đầu tiên viết lại ở hải ngoại là một bài tùy bút, đăng trên một tờ báo có thể gọi là đầu tiên, rất đầu tiên ở Cali, tờ Trắng Đen thì phải. Cái thời mà báo chí vẫn còn phải nằm chung với quầy nước mắm, xì dầu trong các tiệm bán thực phẩm Á Đông, cũng là thời mà tờ báo ra đời, có mặt chẳng qua chỉ vì muốn làm công việc đăng tìm thân nhân cho mọi người Việt Nam bị thất lạc bốn phương trời lưu xứ, thời gian không thể gặp nhau sau chiến tranh. Bài viết, Thanh Bình không nhớ rõ đã viết như thế nào nhưng có lẽ chỉ loay hoay trong thứ văn chương hoài niệm kiểu xa quê hương, nhớ mẹ hiền, thế thôi. Nhưng cái tựa, Thanh Bình vẫn còn nhớ, có vẻ hơi ấn tượng là Ấn bản xám, vì lúc đó nhờ bài tùy bút này mà Thanh Bình tìm lại được cô bạn cũ. Tiếp đó cũng làm thơ vớ vẩn và đăng đâu đó trên Làng Văn. Rồi nhờ một bài thơ nào đó Thanh Bình bắt lại được tăm hơi của cô bạn thân là nhà thơ Trân Sa bây giờ. Dù sao Thanh Bình cũng ghi nhận một điều: tấm lòng ưu ái văn chương phái nữ của nhà văn Mai Thảo trong bước đầu mà Thanh Bình tìm đến với tạp chí Văn. Nhưng Thanh Bình nghĩ rằng khi sự có mặt của Thanh Bình trên tờ Văn Học -tờ báo mà bạn bè vẫn hay gọi đùa là phòng triển lãm văn chương hải ngoại, thời mà anh Nguyễn Mộng Giác chủ biên- có lẽ có hồi đáp mạnh mẽ hơn. Con đường tiếp theo vẫn xoay trong những đam mê cố hữu của một người như chị biết, là đã lỡ ghiền văn chương, và ở đây thú thật Thanh Bình rất ngại khi phải nói hơi nhiều về mình. Chỉ biết một khi mình đã ghiền đến nghiện rồi thì rất khó lòng từ bỏ. Và con đường tức mặt vẫn còn tiếp diễn như một niềm đam mê vẫn còn dai dẳng. Một cuộc chơi còn dài và vẫn còn khá thú vị. Có điều là trong đời sống lưu vong, ai cũng bận rộn tất bật nên thời giờ dành cho văn chương cũng phải giới hạn. Dù sao trong giới hạn dĩ nhiên vẫn có cái vô hạn điên mê của lòng mình, và chính là những giây phút đó, chị.

T.K.: Chị vừa làm thơ, vừa viết văn. Trong hai địa hạt ấy, chị thấy thoải mái hơn trong địa hạt nào và tại sao như vậy?

N.T.T.B.: Thanh Bình rất yêu thơ và luôn luôn xem thơ như một tình nhân, một tình nhân quyến rũ nhiều ma mị và móng vuốt nhất. Tuy nhiên, vì là tình nhân mà là cái thứ tình nhân có thể gọi là không trọn, nên cái móng vuốt của thơ chỉ có thể cào cấu Thanh Bình vào lúc 0 giờ hay vào giờ thứ 25 mà thôi. Nói đùa nhưng mà thật: Thanh Bình không dễ bắt gặp thơ như lòng mình muốn, kể cả những lúc mình thật quay quắt hay thèm nhớ nó và tưởng như là nếu không chụp bắt được nó, là có thể nổi điên lên được. Nhưng mà thơ vẫn không đến là không đến. Văn xuôi thì hình như không khó tính như vậy, hệt như một ông chồng cần mẫn, thoải mái. Nghĩ sâu hơn và nghĩ cho cùng thì có lẽ thơ cô đọng quá, do đó để có thể bộc bạch được tất cả nỗi niềm cảm xúc một cách thả giàn một chút, Thanh Bình thấy mình vẫn có thói quen chạy lại với những truyện ngắn, truyện dài hơn. Âu đó cũng giống như luật bù trừ thôi chị.

T.K.: Trong những tác phẩm đã xuất bản rồi, tác phẩm nào đối với chị là gần gũi nhất, phản ánh được nhiều điều chị muốn gửi gấm đến độc giả nhất?

N.T.T.B.: Hình như -vẫn chỉ là hình như thôi chị- chỉ có những tác phẩm mình đang cưu mang bây giờ là có vẻ gần gũi nhất phải không chị? Vì mình đang có nó trong trái tim của mình lúc đó, vào giờ phút đó. Nhưng mà Thanh Bình hiểu cái gần gũi và phản ảnh nhất mà chị muốn nói, Thanh Bình hiểu như là một điều gì đó mà Thanh Bình muốn trao gởi nhiều nhất, phải không chị? Có thể nói tập truyện Dấu Ấn đánh dấu một chặng đường 11 năm chuyển mình từ tập truyện Cuối Đêm Dài được in năm 1993. Ở đó là những đan kết của thứ xâu chuỗi lóng lánh ma trơi trong phía tăm tối nhất của đời sống và linh hồn nhân vật : 19 hạt thương đau hay 19 truyện ngắn đầy bất ổn và bất an nhất từ trước đến giờ của Thanh Bình. Trong đó hình như Thanh Bình yêu thích ‘hơi lâu’ Giấc Mơ Của Bão và Từ Một Miền Không Đáy. À, trong Giấc Mơ Của Bão, Thanh Bình còn gói thêm một bài thơ tình đương đại đọc cũng vui vui buồn buồn và thơ của Thanh Bình ở giai đoạn này đăng ở Gió Văn, Tạp Chí Thơ, Hợp Lưu… cũng đại loại như thế. Đã có một sự chuyển hướng. Coi như con thuyền thơ phải có một sự thay đổi hải phận thôi chị à, dù tựu trung thơ của Thanh Bình bao giờ cũng được phát ra từ phía ngực trái của mình. Những cảm quan trong những mỹ cảm trật đường rầy coi như cũng vui thôi, vì thường thì chúng ta đâu muốn phải mặc đồng phục hoài phải không (?) Còn truyện của Thanh Bình thì ở đó vẫn mãi là thế giới của những người có hành trạng bất ổn, luôn luôn thấy mình bị tách biệt khỏi thế giới mình đang sống. Ở đó, Thanh Bình muốn đưa ra không khí hay thế giới truyện mà có sự trộn lẫn giữa biên giới mộng và thực, giống như mộng chồng lên mộng để sống thế giới nửa điên nửa tỉnh của mình. Ở đó, Thanh Bình thích sử dụng phương pháp sáng tác hiện thực huyền ảo và điều này, như chị biết, Gabriel Garcia Marquez đã gọi tên cả trăm năm cô đơn rồi cơ mà; có khác chăng là cách sử dụng chữ nghĩa của mình hay không khí truyện của những người đang sống trong thế giới này, trong cõi nhân loại có vẻ bùng nhùng như bây giờ vậy thôi.

T.K.: Thưa chị, từ vị trí thuần túy sáng tác vài năm gần đây chị còn chủ trương tạp chí Gió Văn, xin chị giới thiệu tạp chí Gió Văn, có thể nói đây là tạp chí đầu tiên ở hải ngoại do bốn nhà văn phái nữ chủ trương phải không?

N.T.T.B.: Dạ vâng, chuyện báo bổ ở hải ngoại thì cũng phải can đảm lắm hoặc nghe bạn bè xúi dại mới lăn xả vào. Chị nói đúng, và Thanh Bình cũng muốn nhắc lại chủ ý ban đầu muốn có một tạp chí văn chương đầu tiên ở hải ngoại do nữ giới chăm sóc, gồm có: nhà văn Hàn Song Tường (kiêm tài trợ viên chính yếu của tờ báo), Thanh Bình, nhà thơ Trân Sa, và nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Nhung. Với thương hiệu là tạp chí văn chương tư tưởng và đặc biệt khai phá. Một năm Gió Văn chỉ dám ra hai số thôi. Tờ báo dày 400 trang, có đăng bài của các tác giả trong nước, dĩ nhiên đa số là ở hải ngoại. Bây giờ, Trân Sa đã rút lui khá lâu rồi và Nguyễn Thị Ngọc Nhung cũng đang lo cho tạp chí Thơ nên Hàn Song Tường và Thanh Bình phải tăng cường thêm dịch giả Phan Tuyết Từ, chuyên môn dịch văn học Trung Quốc, để phụ thêm một tay trong ban chủ biên. Dĩ nhiên bên cạnh luôn luôn có sự hỗ trợ đắc lực của một đấng nam nhi khác, nhưng ... vì đức khiêm tốn, xin miễn bật mí. Làm báo, nhất là làm một tờ báo văn học trong giai đoạn này, khi văn chương đang ở thời kỳ khủng hoảng, thì như chị biết, việc xin bài vở bạn bè đóng góp cũng là một điều nan giải. Đó là chưa kể vụ độc giả dài hạn càng ngày càng tẻ nhạt đi, vì giới già mỏi mệt không muốn đọc sách báo nhiều, còn giới trẻ có thể lên lưới đọc chùa hoặc đọc tin tức hay những bài nóng hổi có vẻ cập nhập trong ngày hơn. Cái điệu này chưa chắc Gió Văn đã thọ lâu đâu.

T.K.: Chị rất xông xáo trong lãnh vực hoạt động văn nghệ từ gần hai mươi năm nay, xin chị một cái nhìn chung về tình hình văn học trong nước lẫn ngoài nước những năm gần đây. Câu hỏi này chia làm hai phần, trước hết, xin hỏi chi: là người làm văn học ở hải ngoại, chị nhìn văn học trong nước như thế nào?

N.T.T.B.: Đây là câu hỏi rất ý nhị và rất hay đó chị Thụy Khuê, để coi coi Thanh Bình có nên dè dặt hay... Chắc cũng khó trả lời rốt ráo vì tính chất bao quát của nó. Có thể nói là nhờ «con nhà» vi tính hay vì sự tung chưởng quá thần sầu của cái gọi là siêu xa lộ thông tin cho nên Thanh Bình thấy văn học trong nước và ngoài nước gặp gỡ nhau thật là tuyệt chiêu. Một khi được trao đổi, văn học có hiệu năng và hiệu ứng. Thanh Bình lại hay cả tin, nên nhiều khi thấy có một vài hồi còi báo động (đại khái là có báo động đỏ, thì mình cũng hơi ... lên ruột), chẳng hạn vụ Hoa Thủy Tiên của nhà văn Nguyễn Huy Thiệp, hoặc là mới đây, nhà văn Lê Lựu có phát biểu đại khái như thế này: những nhà văn Việt Nam không nên ở trong Hội Nhà Văn làm gì. Rồi có hiện tượng mấy nhà văn nữ như Nguyễn Ngọc Tư, Đỗ Hoàng Diệu, và nhóm Năm Con Ngựa Trời (cùng những vấn đề xoay quanh nó, vượt ra ngoài điạ hạt văn chương) làm mình đôi lúc cũng thắc mắc và đặt dấu hỏi trong đầu. Hơn thế nữa còn có thêm sự xuất hiện khá trần trụi, lập dị, chối bỏ truyền thống của nhóm nhà văn, nhà thơ vỉa hè, lúc nào cũng sẵn sàng đi ngược dòng với văn chương chính thống. Những nhà thơ, nhà văn như Nguyễn Quốc Chánh, Phan Bá Thọ, Trần Tiến Dũng, Lý Đợi, Bùi Chát hay Nguyễn Viện… là những khuôn mặt có tham vọng bứt phá và muốn đi chệch ra cùng với văn học ngoài luồng. Thanh Bình cũng chú ý đến đội ngũ sáng tác trẻ trung, rất đa dạng, độc đáo như Bùi Hoằng Vị, Nguyễn Bình Phương, Nguyễn Thị Thu Huệ, Phan Triều Hải, Nguyễn Ngọc Tư, Đỗ Hoàng Diệu, Phan Huyền Thư, Vi Thùy Linh, Lynh Bacardi, Inrasara... Phải coi họ là những thành tựu, chuyển tải được dưỡng khí cần thiết và cần kíp cho văn học Việt Nam lúc này. Mới đây Thanh Bình được biết Tạp chí Thơ ở Hà Nội đang chuẩn bị thực hiện một số chuyên đề thơ hải ngoại, và điều này cũng là điều hơi vui vui. Chỉ hơi thôi, bởi vì thật sự mình cũng không dám vui vội. Dù sao đây cũng là một dấu hiệu tốt, một cố gắng mà chúng ta đang chờ xem bởi vì cuối cùng văn học vẫn là cái còn lại mà con người tìm thấy và nhận ra nhau.

T.K.: Bây giờ xin chị một số ý kiến về văn học hải ngoại những năm gần đây.

N.T.T.B.: Ở hải ngoại, mấy năm nay cũng có báo động về sự lão hóa trong văn chương, những trì trệ trong những sinh hoạt in ấn phát hành. Có người nói rằng ở hải ngoại đang được hít thở không khí tự do đủ mọi mặt, nghĩa là tha hồ viết, tha hồ in, tha hồ tung cánh khỏi vòng vây kiểm duyệt, tha hồ tung hứng cho rất nhiều nhưng chẳng nhận bao nhiêu… nhưng cũng có những ý kiến tự cho rằng mình vẫn còn bị những sức ép hay áp lực lúc viết, những sức ép ở bên ngoài. Tự do quá đôi khi cũng làm người ta lúng túng không biết sử dụng như thế nào cho xứng đáng, lại nẩy sinh ra tình trạng văn chương lạm phát dễ làm nản lòng người đọc cũng như người viết. Biến cố di tản / di dân / lưu vong bao giờ cũng dẫn đến biến cố ngôn ngữ, nhưng hình như chúng ta chưa có được một biến cố văn học thực sự gây choáng cho mọi người. Hiện tượng văn chương nữ phái có gây chú ý nhưng vẫn còn thiếu những nhìn nhận có tính cách công bằng. Có phải vì chúng ta vẫn còn thiếu những nhà phê bình, lý luận có công tâm, phải không chị? Mà phê bình lẽ nào lại không cần đến những công tâm. Rồi đâu đó mình còn thấy những đánh phá hay có tính cách bôi bác, nó làm chùn lại những ngòi bút có tấm lòng với văn chương. Điều này cò lẽ chị cũng rất tâm đắc với Thanh Bình, phải không ? Điều đáng nói là cuộc sống hàng ngày có quá nhiều nhu cầu bận rộn, cũng như thú tiêu khiển và tinh thần khao khát cái mới, cho nên văn học Việt Nam nói chung, cả trong lẫn ngoài nước, đều như đang có sự khựng lại rõ ràng. Chưa kể về tiểu thuyết, nhất là tiểu thuyết đương đại, tiểu thuyết mới mẻ mà một vài người đang nhắm tới hầu như hoàn toàn bị tê liệt. Có điều chắc chắn, Thanh Bình vẫn hy vọng đây không phải là sự tê liệt vĩnh viễn. Và thơ, đâu là những nhà thơ trẻ được tiếp cận với văn học quốc tế như Đinh Linh, Mộng Lan… để thay đổi khuôn mặt thơ hôm nay. Một luồng gió mới sẽ thổi xuyên qua Thái Bình Dương. Chắc chắn như vậy, phải không chị ?

T.K.: Xin cám ơn nhà văn Nguyễn Thị Thanh Bình.

THỤY KHUÊ
thực hiện


-------------------------------
trích từ tạp chí  HỢP LƯU
-------------------------------